Μεγαλώνεις το παιδί σου για να βγάλεις στο κόσμο ένα υπέροχο άνθρωπο. Δεν χρησιμοποιείς τις λέξεις πρέπει και μη αλλά κάνεις ερωτήματα που θα το βοηθήσουν να βρει τις δικές του απαντήσεις. Δεν το βάζεις μπροστά από την τηλεόραση ούτε του δίνεις το κινητό για να ηρεμήσει αλλά το κρατάς κοντά σου για να συμμετέχει στην καθημερινή ρουτίνα του σπιτιού και αφιερώνεις ποιοτικό χρόνο μαζί του, διαπαιδαγωγώντας το μέσα από το παιγνίδι.
Δεν θες ένα τέλειο παιδί, θες ένα ευτυχισμένο παιδί. Το ξέρεις ότι δεν είναι για πάντα…Οι ευκαιρίες που έχετε για να περάσετε χρόνο μαζί δεν θα ξαναγυρίσουν. Μεγαλώνει μέρα με την μέρα. Μάθε το να κυνηγάει τα όνειρα του, ότι είναι εντάξει να κάνει λάθη και μπορεί να μάθει από αυτά. Μάθε το να είναι ευγνώμων, μάθε το στη δοξολογία…
Το δώρο που σου χαρίστηκε μην το βάλεις σε καλούπια, αυτά που εσύ έχεις φορτωθεί και σε δυσκολεύουν. Δεν υπάρχει πεπατημένη οδός. Άφησε το παιδί σου να σου δείξει τον δικό του δρόμο, άφησε το να γίνει ο καλύτερος του εαυτός.
Το παιδί σου γνωρίζει ότι χωράει παντού αλλά και ότι δεν χωράει πουθενά.
Εδώ και πολύ καιρό ασχολούμαστε με την προσπάθεια να βελτιώσουμε το κλίμα, να βελτιώσουμε αυτό που λέμε αλλαγή στη δυναμική της σχολικής τάξης έτσι ώστε να αυξάνονται τα κίνητρα και η ευχαρίστηση μέσα σε αυτήν, όχι μόνο των μαθητών όπου η συντριπτική πλειοψηφία των παιδιών, και ειδικά αυτών στην εφηβεία υποφέρουν στις σχολικές τάξεις , αλλά κατ’ αρχάς των ίδιων των εκπαιδευτικών που προφανώς έχουν πολλές ικανότητες και αγάπη για αυτό που κάνουν και οι οποίοι είναι άνθρωποι που ενώ έχουν ξεκινήσει με άλλα όνειρα, , υποφέρουν από την επένδυση στην δουλειά τους με ψυχοσωματικά προβλήματα και δείχνουν σημάδια σωματικής, ψυχικής κόπωσης και εξάντλησης.
Η κοινωνία εξελίσσεται τεχνολογικά, η δυνατότητα που δίνεται για μάθηση στα παιδιά εκτός σχολείου αποκτά όλο και μεγαλύτερη γοητεία και μαγεία μέσω της τεχνολογίας και των δραστηριοτήτων που προσφέρουν οι γονείς έξω από το σχολείο π.χ μουσική, τέχνη αθλητισμό κτλ. Όλα αυτά όμως, συγκλείνουν στο να γίνεται το σχολείο ολοένα και λιγότερο ευχάριστο με αποτέλεσμα αυτή η ενέργεια και το φυσικό ένστικτο για γνώση και μάθηση να μην ικανοποιείται στο χώρο του σχολείου. Έτσι πολλά παιδιά καταφεύγουν να εκφράζουν αυτή την βαρεμάρα, την έλλειψη ενδιαφέροντος και την έλλειψη κινήτρων σε συμπεριφορές «τύπουΔΕΠΥ», όπως να βαριούνται, να σηκώνονται από τις καρέκλες την ώρα του μαθήματος, να τεντώνονται, να πετούν χαρτάκια, να κάνουν χιούμορ, να πετούν διάφορα ειρωνικά σχόλια, πολλές φορές να βρίζουν και να γίνονται πολύ ασεβής απέναντι στον εκπαιδευτικό αλλά και στους συμμαθητές τους. Υπάρχει όμως και μια άλλη μερίδα παιδιών που το δικό τους οικογενειακό αξιακό σύστημα δεν επιτρέπει τέτοιου είδους συμπεριφορές, δεν επιτρέπει την επίθεση, δεν επιτρέπει την έκφραση προς τα έξω, με αποτέλεσμα αυτά τα παιδιά να εκδηλώνουν συμπεριφορές απόστασης, μελαγχολίας και ψυχοσωματικά άλγη, όπως πόνους στην κοιλιά και πονοκεφάλους.
Αν μπορούσαμε να αλλάξουμε σαν κοινωνία , αν μπορούσαμε να αλλάξουμε το εκπαιδευτικό σύστημα, αν μπορούσαμε να αλλάξουμε την ατμόσφαιρα στην τάξη όπου εκεί υπάρχουν «παιδιά με ή χωρίς μαθησιακές δυσκολίες», αυτό θα βοηθούσε στην διαμόρφωση ενός κλίματος, στην δημιουργία μιας διαδικασίας μάθησης και στη δημιουργία μιας σχέσης περισσότερου σεβασμού, συμμετοχής και αποδοχής του κάθε διαφορετικού… να μην υπάρχει αυτός ο διαχωρισμός, ότι δηλαδή ένα παιδί με μαθησιακές δυσκολίες χρειάζεται στήριξη ενώ τα υπόλοιπα παιδιά όχι.
Αν άλλαζε το σχολείο, αν έφερνε περισσότερη τεχνολογία, περισσότερη ομαδική δουλειά που θα έδινε την ευκαιρία στα παιδιά να ζωγραφίζουν ,να μιλούν σε ομάδες, να γελούν , να χρησιμοποιούν το χιούμορ, να χρησιμοποιούν υπολογιστές ώστε να μην χρειάζεται το «δυσλεκτικό παιδί» να είναι εκτεθειμένο διαρκώς με το πρόβλημα του αλλά να στηρίζεται στον συμμαθητή του για να εκφράσει αυτό που θέλει να εκφράσει. Αν άλλαζε η δυναμική του σχολείου έτσι ώστε να αναδεικνύεται το θετικό και το επίτευγμα και όχι η αδυναμία του καθενός, ίσως να υπήρχαν λιγότερες διαγνώσεις, λιγότερη δυσφορία και λιγότερη ανάγκη των ίδιων των γονιών να προσφεύγουν στην αναζήτηση φαρμακευτικών λύσεων για να μπορεί το παιδί να υπάρξει στο υπάρχον σύστημα, στην υπάρχουσα ατμόσφαιρα, αφού το εκπαιδευτικό σύστημα δεν προσφέρει πολλές δυνατότητες για εναλλακτικούς και διαφορετικούς τρόπους μάθησης που έχουν ανάγκη «τα προβληματικά παιδιά», αλλά πλέον και το μεγαλύτερο ποσοστό παιδιών μέσα σε μία τάξη.
Μπαίνουμε σε ένα 2ο κύμα εγκλεισμού και όλοι καλούμαστε για ακόμη μια φορά να επαναπροσδιορίσουμε την καθημερινότητα μας. Καλούμαστε να ζήσουμε σε μία «απόσταση» ο ένας από τον άλλο, μια απόσταση ασφαλείας αφού πρέπει να προστατεύσουμε τους εαυτούς μας αλλά και τους γύρω μας.
Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι μπορούμε να αντικαταστήσουμε την φυσική εγγύτητα με την επικοινωνιακή εγγύτητα εφόσον διαθέτουμε την τεχνολογία που μας παρέχει πρόσβαση σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης και με αυτό τον τρόπο να διατηρήσουμε ζωντανές τις σχέσεις με τους ανθρώπους που σχετιζόμαστε.
Άλλος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι δεν είμαστε παθητικοί συλλέκτες των δεδομένων που μας βομβαρδίζουν καθημερινά, αλλά ερμηνεύουμε τις εμπειρίες μας μέσα από διαλόγους και διαπραγματεύσεις για να φτάσουμε σε μια συμφωνία στο τί είναι πραγματικότητα . Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι τίποτα δεν είναι πραγματικό αν δεν το ορίσουμε εμείς ως έτσι. Ποιος θα πίστευε πριν λίγους μήνες ότι αυτό που ζούμε σήμερα εν μέσω πανδημίας θα το ορίζαμε σήμερα ως την νέα πραγματικότητα; Μία πραγματικότητα που έχουμε ανάγκη για να δώσουμε μια εξήγηση, για να δώσουμε ένα νόημα για όλο αυτό που ζούμε.
Στην συστημική ψυχοθεραπεία ένα «ψυχολογικό πρόβλημα» το ερμηνεύουμε ως σύμπτωμα του συστήματος μέσα στο οποίο κινούμαστε. Μέσα στο σύστημα αυτό διερευνούμε τρόπους επικοινωνίας και αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στα μέλη του και εξετάζουμε πού και πως εξυπηρετεί το σύμπτωμα. Σκέφτομαι…μήπως η πανδημία είναι το σύμπτωμα της κοινωνίας , της πραγματικότητας που ορίσαμε σήμερα;
Ας πάμε λίγο πίσω σε μια διαφορετική πραγματικότητα. Γρήγοροι ρυθμοί που δεν προφθάναμε την σκιά μας. Στρες , άγχος, και ένας άνισος αγώνας με τον χρόνο να τα προλάβουμε όλα, με οτιδήποτε εξυπακούεται από αυτό. Ο εγωισμός μας στα ύψη αφού μπορούμε να είμαστε ανώτεροι από κάθε άλλο είδος, μπορούμε να είμαστε άτρωτοι, αναλλοίωτοι και ίσως υπεράνθρωποι.
Και ξαφνικά όλα σταματούν, παγώνουν…
Σήμερα στην νέα πραγματικότητα κάποιοι έχουν αυτό-οργανωθεί, έχουν ανακατασκευάσει τα νοήματα τους και βρήκαν τρόπο να επιβιώνουν έστω και αν η ισορροπία τους διαταράχθηκε. Άλλοι έχουν θέσει τα ξεχασμένα όρια τους, και ρύθμισαν την φυσική και κοινωνική τους απόσταση. Άλλοι έχουν γίνει αλληλέγγυοι, άλλοι οικείοι και κάποιοι εντελώς ξένοι. Τέλος κάποιοι έχουν επιλέξει να ζήσουν με το σύμπτωμα την πανδημίας γιατί νιώθουν φόβο χωρίς αυτό.
Ότι έχει επιλέξει ο κάθε ένας στην νέα πραγματικότητα που ορίσαμε εμείς ως έτσι, τα νοήματα σίγουρα ποικίλουν. Ο ορισμός της δικής μας πραγματικότητας επηρεάζει τις σχέσεις μας φυσικές και διαδικτυακές. Ποσό έτοιμοι είμαστε για τα νοήματα αυτά; Πόσο έτοιμοι είμαστε για τα νοήματα του άλλου;
Η συμπεριφορά μας δεν λειτουργεί απομονωμένη από το περιβάλλον που μας περιβάλλει αλλά συνεχώς εξαρτάται από τις πολλές πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις με τους ανθρώπους γύρω μας. Τίποτα δεν λειτουργεί απομονωμένα στην φύση πόσο μάλλον ο άνθρωπος, ένας ζωντανός πολύπλοκος οργανισμός, ένα βιολογικό σύστημα, ένα σύνθετο δημιούργημα. Η δυναμική του ανθρώπινου δημιουργήματος δεν απαντάται στα μέρη του, ούτε όμως και στο άθροισμα των μερών του. Στον άνθρωπο ως ζωντανό σύστημα, υπάρχουν διάφορα επίπεδα οργάνωσης, που το κάθε ένα έχει διαφορετικές αρχές και ιδιότητες. Έτσι λοιπόν ο άνθρωπος λειτουργεί τελείως διαφορετικά ως μονάδα και ως σύστημα και διαφορετικά στο πλαίσιο ενός κοινωνικού συνόλου.
Ο άνθρωπος ως ένα ανοικτό σύστημα, βιώνει διαρκείς αλληλεπιδράσεις μεταξύ των μερών του συστήματος του , αλλά και αλληλεπιδράσεις μεταξύ του δικού του συστήματος και του περιβάλλοντος του. Ανταλλάσσει επίσης διάφορες ενέργειες του συστήματος του με το περιβάλλον αφού καταφέρνει να αντιδρά, όσο μπορεί, διατηρώντας την καλή του σωματική και ψυχική κατάσταση. Προσπαθεί δηλαδή ο άνθρωπος να διατηρηθεί ως σύστημα μέσα σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον.
Στην σημερινή κοινωνία η ανθρώπινη δυστυχία έχει σταματήσει να θεωρείται ως μια πνευματική ή ηθική κατάσταση και συχνά θεωρείται αρρώστια αφού παραβλέπουμε τις δυσμενείς κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που βιώνουν πολλοί συνάνθρωποι μας. Στην σημερινή σύγχρονη κοινωνία το δυσμενές κοινωνικό περιβάλλον αποσιωπάται και δίνεται έμφαση στο προσωπικό ψυχολογικό πρόβλημα που «ταμπελώνεται» σε κατάθλιψη. Έχουμε μάθει να συνυφάνουμε την φυσιολογικότητα με την προσαρμογή μας στην οικογένεια, στο σχολείο, στην εργασία μας, στην μικρό-κοινωνία μας με την ιδεολογία της.
Αν προσαρμοστούμε με επιτυχία τότε θεωρούμαστε ευτυχής και ισορροπημένοι. Αν όχι ελεγχόμαστε για την προσαρμοστικότητα μας, παραγνωρίζοντας το πλαίσιο μας το οποίο είναι τόσο παθολογικό όπου η διαδικασία κοινωνικής προσαρμογής σε ένα τέτοιο πλαίσιο γίνεται τόσο ασφυκτική που επιφέρει σημαντικές αρνητικές συνέπειες για εμάς.
Ας είμαστε λοιπόν προσεκτικοί στην οπτική μας για το φυσιολογικό και το προβληματικό, δεδομένης της πολυμορφίας, πολυπλοκότητας και πολύ ποικιλότητας του ανθρώπινου συστήματος. Ας προσεγγίσουμε την κάθε ανθρώπινη ατομική εμπειρία ως βίωμα ενός υποκειμενικού γεγονότος όπου διαμορφώνεται η υπόσταση ενός ανθρώπου στην ψυχή και το σώμα.
Φεύγει μια χρονιά.. έρχεται άλλη. Δεν ξέρω τι αφήνει αυτή που φεύγει για τον καθ’ ένα από εμάς. Εύχομαι να αφήνει χαρές, υγεία, τρυφερότητα, αγάπη. Σίγουρα όμως δεν αφήνει τα ίδια σε όλους. Για κάποιους ήταν δύσκολη χρονιά γεμάτη δυσκολίες και αντιξοότητες. Κάποιοι ανεβαίνουν τον δικό τους Γολγοθά.
Δεν ξέρω τι θα φέρει η νέα χρονιά …. Ας βλέπουμε όμως μπροστά σε αυτά που θα έλθουν, ας έχουμε αισιοδοξία, ελπίδα. Ας τολμήσουμε να μιλήσουμε, να φωνάξουμε, να αφήσουμε έξω αυτά που μας πληγώνουν αλλά ταυτόχρονα να ανοίξουμε την ψυχή μας σε ανθρώπους που εμείς θα επιλέξουμε. Ας επιλέξουμε αυτούς που μαζί τους θα δημιουργήσουμε αληθινές στιγμές, θα μας αγαπήσουν, θα μας ζεστάνουν θα μας χαμογελάσουν, θα μας στηρίξουν θα μας συγχωρέσουν.
Δεν ξέρω τι θα φέρει η νέα χρονιά… Πολλές φορές φοβάμαι…Ας μην περιμένουμε όμως. Ας εκτιμήσουμε αυτά που έχουμε, ας ευχαριστήσουμε για τις μικρές ευλογημένες στιγμές που ζούμε, για την καθημερινότητα μας.
Αναγνωρίζω το θάρρος σου για να μετακινηθείς από αυτά που σε πιέζουν, από αυτά που σε έχουν κλείσει. Ξεκινάς ένα προορισμό που μόνο εσύ θα καθορίσεις.
Ένας καλός ψυχοθεραπευτής…
Θα σε βοηθήσει να στηριχτείς στα πόδια σου, για να ζήσεις ελεύθερος.
Θα σε βοηθήσει να γνωρίσεις τον ευατό σου για να ζήσεις με ασφάλεια.
Θα σε βοηθήσει να ανακαλύψεις την δύναμη που έχεις μέσα σου για να αξιοποιήσεις τα αποθέματα σου.
Θα σε βοηθήσει να επουλώσεις τα τραύματα σου για να κτίσεις ένα υπέρ προσωπικό εαυτό για να πληρωθεί με Αγάπη.
Θα σου επιτρέψει να εκφραστείς όπως θέλεις, να φωνάξεις, να κλάψεις, να παραπονεθείς, να αγανακτήσεις και να ξαλαφρώσεις για να συνδεθείς ξανά με το σώμα σου, τα συναισθήματα και τις επιθυμίες σου.
Όταν θα φύγεις δεν θα είσαι ο ίδιος….Ο χρόνος που έχεις επενδύσει για την ψυχοθεραπεία σου, θα σε έχει δυναμώσει. Θα σε βάλει στην θέση του παρατηρητή όπου θα έχεις το χρόνο να αναστοχαστείς τις συμπεριφορές και τα συναισθήματα σου. Δεν θα είσαι ο ίδιος…Θα έχεις βάλει τα όρια σου απέναντι σε όσους δεν έχουν ακόμη καταλάβει ότι ενηλικιώθηκες.
Όλοι μας τους γνωρίζουμε…Αυτούς που θα μας κρίνουν, αυτούς που θα ασχοληθούν με την ζωή μας και όχι την δική τους. Αυτούς που θα ασχοληθούν με τις δυσκολίες μας, χωρίς να ασχοληθούν με τις δικές τους συναισθηματικές δυσκολίες. Αυτούς που θα σχολιάσουν το ντύσιμο μας, τα σπυράκια στο πρόσωπο μας, το λίπος γύρω από την περιφέρεια μας, ακόμα και τον τρόπο που μιλούμε, βάζοντας μας ταμπέλες….Αυτός είναι έτσι…. Αυτή είναι έτσι…Ακόμα και αυτούς που έχουν άποψη τί είναι καλύτερο για εμάς και πως πρέπει να πορευθούμε στην ζωή, αγνοώντας την αυτό -αναφορικότητα μας αλλά και την δική τους ασχήμια που εισβάλει στην ψυχή τους.
Γνωρίζουμε όμως και τους άλλους….Αυτούς, που με το χαμόγελο τους θα μας φτιάξουν την διάθεση και θα νιώσουμε όμορφα για τον εαυτό μας. Αυτούς, που με το γλυκό τους λόγο φυτεύουν λουλούδια στον ψυχή και στο μυαλό μας για να ξεκουράζεται. Αυτούς, που με το βλέμμα τους θα αγνοήσουν κάθε εξωτερική ατέλεια, και θα μας παρηγορήσουν στις όποιες φοβίες, ανασφάλειες και κόμπλεξ που πιθανόν να έχουμε. Αυτούς που μας θυμίζουν με την παρουσία τους πως να είμαστε ευγνώμονες για αυτά που έχουμε και πως η ζωή είναι μία ευχαριστία!
Anakoufisis- Psychotherapy & Counseling 