Η μάθηση των παιδιών είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Μια σημαντική πτυχή αυτής της διαδικασίας είναι η σχέση μεταξύ του παιδιού, του περιβάλλοντός του, και της αίσθησης ασφάλειας που αυτό του παρέχει. Με βάση την θεωρία των συστημάτων, είναι προφανές ότι η δυναμική αυτή επηρεάζει ουσιαστικά τη διαδικασία μάθησης.
Σύμφωνα με τη θεωρία των συστημάτων, όλα τα στοιχεία ενός συστήματος (σε αυτή την περίπτωση, το παιδί, το περιβάλλον, και η διαδικασία μάθησης) είναι αλληλεξαρτώμενα. Η ασφάλεια που προσφέρει το περιβάλλον ενδυναμώνει την ικανότητα του παιδιού να αντιμετωπίζει προκλήσεις, να διαχειρίζεται την αβεβαιότητα, και να εστιάζει στη μάθηση χωρίς το βάρος του φόβου ή της ανησυχίας.
Το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται ένα παιδί διαμορφώνει τις εμπειρίες του και επηρεάζει το πώς αντιλαμβάνεται την εκπαίδευση. Όταν ένα παιδί αισθάνεται ασφάλεια και άνεση, η προσοχή του είναι ελεύθερη να επικεντρωθεί στη μάθηση. Η αίσθηση αυτή ανοίγει τον δρόμο για την εξερεύνηση και την ανάπτυξη, διευκολύνοντας την αφοσίωση του στην ανακάλυψη νέων ιδεών.
Ένα παιδί που νιώθει ασφάλεια στο περιβάλλον του είναι πιθανότερο να ανοίξει το μυαλό του στη μάθηση. Η αίσθηση ασφάλειας προέρχεται από την υποστήριξη των γύρω του ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων των γονέων, των δασκάλων και των συμμαθητών. Η θετική σχέση με το περιβάλλον και τους άλλους δημιουργεί ένα ψυχολογικό κλίμα που ευνοεί τη μάθηση.
Το περιβάλλον πρέπει να παρέχει όχι μόνο φυσική ασφάλεια αλλά και ψυχοκοινωνική στήριξη. Όταν το παιδί αντιλαμβάνεται ότι μπορεί να εκφραστεί ελεύθερα, να κάνει λάθη χωρίς φόβο κατακραυγής, τότε η διαδικασία της μάθησης γίνεται πιο φυσική και αποτελεσματική.
Η ασφάλεια σε ψυχοκοινωνικό επίπεδο επίσης ενισχύει την κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. Οι θετικές σχέσεις με τους άλλους διαμορφώνουν την κοινωνική ευφυΐα και την ικανότητα συνεργασίας.
Επιπλέον, ο τρόπος με τον οποίο η κοινωνία και το περιβάλλον υποστηρίζουν την ποικιλομορφία στις διαδικασίες μάθησης είναι σημαντικός. Κάθε παιδί έχει μοναδικά χαρίσματα, ενδιαφέροντα και τρόπους μάθησης. Ένα ευέλικτο σύστημα εκπαίδευσης που προσαρμόζεται στις ανάγκες και τις δυνατότητες κάθε παιδιού μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξή του.
Επίσης, η προώθηση της αυτοεκτίμησης και της αυτοπεποίθησης είναι κρίσιμη. Ένα παιδί που νιώθει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει προκλήσεις και να επιτύχει στην εκπαίδευση θα είναι πιο πρόθυμο να εξερευνήσει νέες ιδέες και να αναζητήσει τη γνώση.
Συνολικά, οι διάφοροι παράγοντες που επηρεάζουν τη μάθηση ενός παιδιού συνδυάζονται και αλληλεπιδρούν. Η ανάπτυξη ενός θετικού και υποστηρικτικού περιβάλλοντος μπορεί να έχει ευρύτατες επιπτώσεις στην ικανότητα του παιδιού να μαθαίνει και να αναπτύσσεται ως άτομο.
Η ποιότητα των σχέσεων που αναπτύσσει το παιδί με τους γονείς, τους δασκάλους, και τους συμμαθητές του επηρεάζει το κλίμα της αίθουσας μαθημάτων και το ευρύτερο περιβάλλον της εκπαίδευσης. Οι ενθαρρυντικές σχέσεις και οι θετικές αλληλεπιδράσεις δημιουργούν ένα κλίμα όπου το παιδί νιώθει όχι μόνο ασφαλές αλλά και υποστηρικτικά περιβάλλοντα που ενθαρρύνουν τη διάθεση για μάθηση.
Τελικά, η αίσθηση ασφάλειας είναι το βάθρο από το οποίο το παιδί εκτοξεύεται στον κόσμο της γνώσης. Οι διάφοροι παράγοντες που επηρεάζουν τη μάθηση ενός παιδιού συνδυάζονται και αλληλεπιδρούν. Η ανάπτυξη ενός θετικού και υποστηρικτικού περιβάλλοντος μπορεί να έχει ευρύτατες επιπτώσεις στην ικανότητα του παιδιού να μαθαίνει και να αναπτύσσεται ως άτομο.
Μαρία Λεωνίδου, Συστημική Οικογενειακή Ψυχοθεραπεύτρια.
Anakoufisis- Psychotherapy & Counseling 
Μια σκέψη για “Η Σημασία του Περιβάλλοντος και της Ασφάλειας στην Μάθηση των Παιδιών: Μια Προσέγγιση με Βάση την Θεωρία των Συστημάτων”