Θυμάστε την γειτονιά μας;

Όσοι είχαμε την τύχη να μεγαλώσουμε σε γειτονιά γνωρίζουμε πολύ καλά ότι μεγαλώσαμε σε ένα περιβάλλον αγάπης και βεβαιότητας μαζί με τους γονείς μας. Τις περισσότερες έννοιες μας, τις αναλάμβανε η γειτονιά και ίσως η ευρύτερη κοινότητα. Δεξιότητες για να χειριστούμε  κρίσεις και δύσκολες καταστάσεις δεν είχαμε ή τουλάχιστον δεν γνωρίζαμε ότι είχαμε. Σήμερα οι γονείς  προσαρμόζονται με τα νέα δεδομένα.  Στην κλειστή πυρηνική οικογένεια στην οποία ζούν, χρειάζονται στήριξη για να μεγαλώσουν  τα παιδιά τους αλλά και να μάθουν από αυτά.

Σήμερα, ας βοηθήσουμε  τα παιδιά μας να γνωρίσουν τα συναισθήματα τους και να έχουν καλή συναισθηματική επίγνωση  όταν θα πάρουν  αποφάσεις. Ας τους βοηθήσουμε να μπουν  στην θέση του άλλου. Ζούμε σε ένα κόσμο με πολλούς διαφορετικούς άλλους και χρειάζεται να δούμε τα πράγματα με διαφορετικές οπτικές. Τέλος ας βοηθήσουμε τα παιδιά μας να παίρνουν αποφάσεις με επίγνωση  του τι γίνεται στο κόσμο γύρω μας και να μάθουν να προσαρμόζονται και αυτά σε καταστάσεις και στο περιβάλλον στο οποίο ζούνε.

Στις δύσκολες στιγμές ας μετρήσει ο κάθε ένας τα συναισθήματα του και ας τα επεξεργαστεί με την έννοια της αλληλεγγύης, της συμφιλίωσης, της ανθρωπιάς, αλλά και της κατανόησης ότι χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλο. Μπορούμε να μάθουμε πολλά ο ένας από τον άλλο.

Μαρία Λεωνίδου Συστημική Οικογενειακή Ψυχοθεραπεύτρια, Σύμβουλος Ζευγαριών, Συμβουλευτική παιδιών και εφήβων.

Θυμάσαι την τιμωρία στον τοίχο;

Θυμάστε την τιμωρία στο σχολείο με γυρισμένο το κεφάλι στον τοίχο; Προς το τέλος της δεκαετίας του 20ου αιώνα ο νέος τρόπος άσκησης της σχολικής πειθαρχίας βασιζόταν στην «πνευματική πειθαρχία». Ο «πελαργός» (Λέφας, 1942:155) ήταν μία τιμωρία στην οποία ο μαθητής στεκόταν στραμμένος προς τον τοίχο για αρκετή ώρα και με το ένα πόδι χωρίς να πατάει κάτω. «Καταδικάζεται να σταθή επί του βάθρου όρθιος και με το πρόσωπον εστραμμένον προς τον τοίχο, ο δυσπειθής μαθητής» ( Κοκκώνης, 1864:97)

Τις τελευταίες ημέρες λόγω του  covid-19 έχουμε όλοι κληθεί, είτε νοσούμε είτε όχι να παραμείνουμε στα σπίτια μας σε απομόνωση για να προστατεύσουμε τους εαυτούς μας αλλά και τους οικείους μας και να σταματήσουμε την εξάπλωση ή μετάδοση του ιού. Έχουμε λάβει ξεκάθαρες οδηγίες να μένουμε σπίτι μας αλλά και στο σπίτι ρητές οδηγίες πως να συμπεριφερόμαστε σε θέματα υγιεινής. Βρεθήκαμε όλοι λοιπόν σε απομόνωση ή σε μία απόσταση μεταξύ μας και καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε την νέα κατάσταση πραγμάτων.

Η απομόνωση μπορεί να δημιουργήσει συναισθήματα όπως άγχος, κατάθλιψη, μοναξιά, στρες, βαρεμάρα, εγκατάλειψη, χαμηλή αυτοεκτίμηση, δυσκολίες στον ύπνο θυμό και ίσως αίσθημα έλλειψης ελέγχου της κατάστασης. Μπορεί επίσης να οδηγήσει σε  φόβο για την δική μας υγεία και την υγεία των οικείων μας, σε διαταραχή στην διατροφή μας, ή και αύξηση στην κατάχρηση ουσιών όπως αλκοόλ, τσιγάρα και άλλα.

Κάθε άνθρωπος αντιδρά διαφορετικά σε συνθήκες απομόνωσης και ως επακόλουθο παρατηρούνται διαφορετικές συμπεριφορές κυρίως στα παιδιά και στους εφήβους όπως αντιδραστική συμπεριφορά , κλάματα, έλλειψη όρεξης για δραστηριότητες που προηγουμένως προκαλούσαν ευχαρίστηση, χαμηλή σχολική απόδοση, ανεξήγητο πονοκέφαλο ή άλλος πόνος στο σώμα ή και επαναφορά της νυκτερινής ενούρησης που ίσως να είχε ξεπεραστεί.

Μερικές καλές πρακτικές για άτομα σε περιορισμό λόγω του COVID-19:

Ειδήσεις σχετικά με τον COVID-19. Όταν είμαστε σπίτι απομονωμένοι ο μόνος τρόπος για να ενημερωθούμε είναι τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και το διαδίκτυο. Αν όμως η ροή ειδήσεων και ιδιαίτερα ειδήσεις με αρνητικό περιεχόμενο ,όπως νέα κρούσματα, θάνατοι και πιθανά νέα μέτρα περιορισμού είναι έντονη και συνεχής τότε πιθανόν να προκαλέσει άγχος, φόβο και πιθανόν καταναγκασμούς στον να ακούμε ειδήσεις με έμμονο τρόπο και συνέχεια. Θα ήταν καλά να ενημερωνόμαστε αξιόπιστα με ένα-δυο μέσα σε τακτά χρονικά διαστήματα μέσα στην μέρα για τις εξελίξεις της πανδημίας.

Τα Κοινωνικά δίκτυα εκτός από το να παρέχουν πληροφόρηση μας βοηθούν να είμαστε σε επαφή με άλλους ανθρώπους και να μοιραζόμαστε στιγμές από την καθημερινότητα μας, τις αγωνίες μας και τους προβληματισμούς μας. Έχουμε έτσι την αίσθηση της αλληλοϋποστήριξης και  συντροφικότητας. Επίσης το χιουμοριστικό περιεχόμενο των ΜΚΔ βοηθά σημαντικά στην μείωση του στρες. Αν τα χρησιμοποιήσουμε επιλεκτικά και σωστά θα μας προσφέρουν στήριξη και όχι σύγχυση.

Διατηρούμε τις  κοινωνικές μας  επαφές κάνοντας βίντεο κλήσεις μέσω κινητού, ταμπλέτας ή υπολογιστή. Η εικόνα του άλλου στην άλλη άκρη ενισχύει το αίσθημα της σύνδεσης. Όπου αυτό δεν είναι εφικτό κάνουμε τηλεφωνικές κλήσεις και στέλνουμε γραπτά μηνύματα.

Η διατροφή είναι ένας σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει την ψυχική μας υγεία. Η κατανάλωση έτοιμων φαγητών (Delivery), μεγάλης ποσότητας ζάχαρης, καφεΐνης και φαγητών με υψηλό αριθμό θερμίδων δεν βοηθούν στην ψυχική μας υγεία. Αντίθετα η άσκηση βοηθά στην μείωση του στρες και δημιουργεί ένα αίσθημα ευεξίας. Μπορείτε να βρείτε στο διαδίκτυο διάφορες ασκήσεις για περιορισμένο χώρο. Επίσης ένα σταθερό ωράριο ύπνου ανεξαρτήτου δραστηριοτήτων συμβάλλει στην καλή ψυχική και σωματική λειτουργία.

Αποφεύγουμε αλκοόλ και άλλες ουσίες οι οποίες στην αρχή μειώνουν το άγχος, μακροχρόνια  όμως λειτουργούν αρνητικά και αυξάνουν τα καταθλιπτικά συναισθήματα. Η λήψη αλκοόλ και ουσιών μπορεί να ωθήσουν το άτομο να εκδηλώσει επιθετική συμπεριφορά που σε συνθήκες περιορισμού μπορεί να έχει δυσάρεστες συνέπειες.

Οργανώστε τον χρόνο σας και την ημέρα σας με δραστηριότητες που προσφέρουν ευχαρίστηση όπως η ανάγνωση ενός βιβλίου, η παρακολούθηση μιας ταινίας, ζωγραφική, γράφοντας ημερολόγιο ακόμα και ένα ζεστό μπάνιο. Η εργασία από το σπίτι για όσους είναι εφικτό είναι ιδιαίτερα σημαντική αφού βοηθά το μυαλό να συγκεντρώθει και βοηθά στην απομάκρυνση αρνητικών σκέψεων για την αβεβαιότητα του μέλλοντος. Σε περιόδους κρίσης η ρουτίνα δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας και τάξης.

Αποδεχόμαστε τις δυσκολία και δυσφορία που δημιουργεί η απομόνωση.  Σε περίπτωση που δεν μπορούμε να διαχειριστούμε το άγχος μας ή τις κρίσεις πανικού ζητάμε βοήθεια από κάποιο ειδικό ψυχικής υγείας και να λάβουμε ψυχολογική στήριξη εξ αποστάσεως.

Η τέλεση, λατρευτικών καθηκόντων και η ιδιαίτερα η προσευχή για τα άτομα που είναι Θρησκευόμενα βοηθά σε περιόδους κρίσεως αφού ενισχύει το αίσθημα της σύνδεσης, της επικοινωνίας και της παροχής βοήθειας και στήριξής.

Κάνουμε ασκήσεις χαλάρωσης ή αυτοεπίγνωσης τις οποίες μπορούμε να βρούμε στο διαδίκτυο (mindfulness) και μπορούν να βοηθήσουν στην μείωση του στρες.

Μένουμε σπίτι λοιπόν αλλά μένουμε ταυτόχρονα και μαζί.

Καλή δύναμη και καλή συνέχεια.

Μαρία Λεωνίδου Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια, Οικογενειακή Σύμβουλος, Συμβ. ζευγαριών, Συμβουλευτική Παιδιών και Εφήβων.

Παιδιά και covid-19

Πολλοί γονείς δυσκολεύονται να συζητήσουν την εξέλιξη του κοροναϊού με τα μικρά παιδιά. Δεν είναι εύκολο να κατανοήσουν ή να δεχθούν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης που αφορούν την δημόσια υγεία. Δεν υπάρχει σωστός ή λάθος τρόπος να μιλήσετε στα παιδιά. Ωστόσο, αν διαβάσετε τα πιο κάτω μπορεί να σας φανούν χρήσιμα:

1. Δημιουργήστε ένα ανοιχτό και υποστηρικτικό περιβάλλον όπου τα παιδιά θα ξέρουν ότι μπορούν να κάνουν ερωτήσεις. Είναι καλύτερο να μην αναγκάζετε τα παιδιά να μιλούν για  πράγματα τα οποία δεν είναι έτοιμα ακόμη.

2. Απαντήστε ειλικρινά στις ερωτήσεις τους. Τα παιδιά συνήθως γνωρίζουν ή απλώς ζητούν διαβεβαιώσεις για το μέλλον.

3. Χρησιμοποιήστε λέξεις και έννοιες που μπορούν να κατανοήσουν τα παιδιά, ανάλογα με την ηλικία, την γλώσσα και το αναπτυξιακό επίπεδο τους.

4. Βοηθήστε τα παιδιά να βρουν ακριβείς και ενημερωμένες πληροφορίες. Εκτυπώστε έγκυρα ενημερωτικά δελτία από το τον Διεθνή Οργανισμό Υγείας ( WHO)

5. Να είστε έτοιμοι να επαναλάβετε αρκετές φορές τις πληροφορίες και εξηγήσεις που έχετε δώσει. Μερικές πληροφορίες μπορεί να είναι δύσκολο να τις αποδεχτούν ή να τις κατανοήσουν. Ρωτώντας την ίδια ερώτηση ξανά κα ξανά μπορεί να είναι ένας τρόπος για το παιδί να ζητήσει διαβεβαίωση.

6. Να αναγνωρίζετε και να επικυρώνετε τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις των παιδιών. Δείξτε τους ότι τα ερωτήματα και οι ανησυχίες τους είναι σημαντικά.

7. Να θυμάστε ότι τα παιδιά τείνουν να προσωποποιούν καταστάσεις. Για παράδειγμα, μπορεί να ανησυχούν για την ασφάλειά τους και την ασφάλεια των άμεσων μελών της οικογένειας. Μπορούν επίσης να ανησυχούν για φίλους ή συγγενείς που ταξιδεύουν ή που ζουν μακριά.

8. Να είστε καθησυχαστικοί, αλλά μην κάνετε μη ρεαλιστικές υποσχέσεις. Είναι καλό να ενημερώσετε τα παιδία ότι είναι ασφαλισμένα στο σπίτι τους, αλλά μην υποσχεθείτε ότι δεν θα υπάρξουν περιπτώσεις στο κοροναϊού περιβάλλον τους.

9. Αφήστε τα παιδιά να γνωρίζουν ότι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που βοηθούν τους ανθρώπους που επηρεάζονται από την επιδημία κοροναϊού. Είναι μια καλή ευκαιρία να δείξουμε στα παιδιά  ότι όταν κάτι τέτοιο τρομακτικό ή κακό συμβαίνει, υπάρχουν άνθρωποι που θα βοηθήσουν.

10. Τα παιδιά μαθαίνουν να παρακολουθούν τους γονείς τους. Είναι πολύ ενδιαφέρον στο πώς ανταποκρίνεστε στις ειδήσεις σχετικά με την επιδημία κορωναϊού. Μαθαίνουν επίσης από τις συνομιλίες σας με άλλους ενήλικες.

11. Μην αφήνετε τα παιδιά να παρακολουθούν πάρα πολύ τηλεόραση με τρομακτικές εικόνες. Η επανάληψη μπορεί να είναι ενοχλητική και να προκαλέσει σύγχυση.

12. Τα παιδιά που έχουν υποστεί σοβαρή ασθένεια ή απώλειες στο παρελθόν είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε παρατεταμένες ή έντονες αντιδράσεις  που έχουν σχέση με ασθένεια και θάνατο. Αυτά τα παιδιά μπορεί να χρειάζονται επιπλέον υποστήριξη και προσοχή.

13. Άλλες ενδείξεις ότι ένα παιδί μπορεί να χρειαστεί πρόσθετη βοήθεια περιλαμβάνουν: συνεχής διαταραχές στον ύπνο, ενοχλητικές σκέψεις ή ανησυχίες, επαναλαμβανόμενοι φόβοι για ασθένεια ή θάνατο,απροθυμία να εγκαταλείψουν τους γονείς ή να πάνε στο σχολείο. Αν αυτές οι συμπεριφορές επιμένουν, συμβουλευτείτε ένα ειδικό.

14. Παρόλο που οι γονείς μπορούν να ακολουθήσουν τα νέα και τις καθημερινές ενημερώσεις, τα περισσότερα παιδιά θέλουν απλά να είναι παιδιά. Μπορεί να μην θέλουν να σκέφτονται τι συμβαίνει σε ολόκληρη την χώρα ή αλλού στον κόσμο.

Δεν είναι εύκολο να κατανοήσουν ή να δεχθούν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης που αφορούν την δημόσια υγεία. Πολλά μικρά παιδιά αισθάνονται φοβισμένα και μπερδεμένα. Ως γονείς, μπορούμε να τα βοηθήσουμε ακούγοντας τα και απαντώντας με ειλικρίνεια στις ερωτήσεις τους, με συνέπεια και υποστηρικτικό τρόπο. Ευτυχώς, τα περισσότερα παιδιά, ακόμη και εκείνα που εκτίθενται σε απώλεια ή ασθένεια, είναι αρκετά ανθεκτικά. Ωστόσο, δημιουργώντας ένα ανοικτό περιβάλλον, όπου θα αισθάνονται ελεύθερα να κάνουν ερωτήσεις, μπορούμε να τους βοηθήσουμε να αντιμετωπίσουν τα αγχωτικά γεγονότα και εμπειρίες και να μειώσουμε τον κίνδυνο συναισθηματικών δυσκολιών.

Μαρία Λεωνίδου. Συστημική οικογενειακή ψυχοθεραπεύτρια, Σύμβουλος Ζευγαριών, Σύμβουλος Παιδιών και Εφήβων