Αυτονόμηση ή υπερπροστασία ;

Τα μέλη μιας οικογένειας επιδιώκουν να διατηρήσουν ένα σταθερό εσωτερικό περιβάλλον για να κρατούν τις ισορροπίες τους και να διαφυλάξουν τα όρια και τις αξίες τους. Ταυτόχρονα η οικογένεια εμπλουτίζεται μέσω νέων πληροφοριών που προέρχονται από τα μέλη της για να μπορεί να έλθει σε αρμονία με το εξωτερικό περιβάλλον. Σε τέτοια περίπτωση οποιαδήποτε αλλαγή είναι επιθυμητή.

Οι κλειστές οικογένειες τείνουν να ενοχοποιούν τα μέλη της όταν διαφοροποιούνται και εισάγουν αλλαγές στο σύστημα της. Οποιαδήποτε αλλαγή θεωρείται  απειλή ή κίνδυνος για την ομαλή λειτουργία της. Ως αποτέλεσμα τα μέλη τείνουν να ανατρέψουν οτιδήποτε καινούργιο και να επανέλθουν στην κανονική για αυτούς λειτουργία της. Για να επιτευχθεί οποιαδήποτε αλλαγή πρέπει να αλλάξει η κουλτούρα.

Όταν ο κόσμος, η κοινωνία και η πραγματικότητα δεν είναι σύμφωνα με την δική τους άποψη τα μέλη της οικογένειας ταλαιπωρούνται και ζητούν βοήθεια  να αλλάξουν καταστάσεις τις οποίες θα  προσαρμόσουν στην δική τους άποψη για το πως θα έπρεπε να ήταν ο κόσμος. Μήπως θα πρέπει να αναρωτηθούν αν πρέπει αυτοί να αλλάξουν; Όσο τα μέλη δεν αλλάζουν τόσο πιο πολύ τους δυσκολεύουν οι καταστάσεις.

Πολλοί είναι οι γονείς που στην προσπάθεια τους να βοηθήσουν τα παιδιά τους να αυτονομηθούν τους υπόσχονται μαγείρεμα, καθάρισμα και φροντίδα αλλά και την αμφιβολία ότι ίσως να μην τα καταφέρουν χωρίς αυτούς. Επιπλέον τους προσφέρουν και άφθονες ενοχές λες και η ανάπτυξη του ενήλικα παιδιού τους λειτουργεί ως αρνητικός παράγοντας ύπαρξης νοήματος στην ζωή τους. Μερικές φορές οι ενοχοποιήσεις είναι τόσο δυνατές που ο νέος καθυστερεί το πέταγμα του για να μην κατηγορήσει τους γονείς του για ανεπαρκή αγάπη και προτιμά να βολευτεί στην υποτιθέμενη ανεπάρκεια του. Έτσι οι καταστάσεις στην οικογένεια μένουν ως έχουν.

Απειλή υπάρχει και στις περιπτώσεις που ένα μέλος της οικογένειας διαφοροποιείται ιδεολογικά. Αλλάζει την ιστορία της οικογένειας του, σπάζοντας τους οικογενειακούς μύθους οι οποίοι μέχρι τώρα έμοιαζαν να την προστατεύουν και να διατηρούν τα αυτονόητα.

Αντίστοιχα στην περίπτωση που ένα μέλος της οικογένειας δυσλειτουργεί και ζητά θεραπεία, ένα άλλο μέλος της οικογένειας αναλαμβάνει τον ρόλο της δυσλειτουργίας της. Πολλά παιδιά καταφέρνουν να επιτύχουν σημαντικές αλλαγές σε κάποιο αναπτυξιακό στάδιο φτάνοντας όμως σε ένα στάδιο όπου να μην μπορούν να τις υπερασπιστούν αφού δεν έχουν επεξεργαστεί τις δικές τους προσωπικές δυσλειτουργίες και εμφανίζονται όταν γίνουν και αυτοί γονείς. Κλασικό παράδειγμα νεαρών μητέρων που ενώ κατηγορούσαν με παράπονο τις δικές τους μητέρες φτάνουν να συμπεριφέρονται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο.

Όσο πιο νωρίς με ένα εποπτικό τρόπο  δώσουμε πρωτοβουλίες και υπευθυνότητες στα παιδιά μας,  τόσο πιο γρήγορα θα αποκτήσουν αυτοπεποίθηση, θα διαχειριστούν καλύτερα την απώλεια αποχωρισμού από τους γονείς και θα αντιμετωπίσουν γενναία  δυσκολίες που θα αντιμετωπίσουν στην εξέλιξη της ζωής τους. Στην αντίθετη περίπτωση θα μεγαλώσουμε παιδιά άβουλα με γονείς που τα κάνουν όλα για αυτά, και θα αντιμετωπίζουν την ζωή μέσα από μια ανώριμη συναισθηματική ματιά καθηλωμένα σε αναπτυξιακά στάδια μικρότερων ηλικιών.

Ας γίνουμε λοιπόν συνοδοιπόροι στην αγωνία, δυσκολία και αδυναμία των παιδιών μας για αυτονόμηση και ας τους συνοδεύσουμε στις όποιες κατακτήσεις ή εισόδους νέων απαιτητικών περιοχών της ζωής τους.

Μαρία Λεωνίδου, Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Θεραπεύτρια.

DNA και Άνθρωπος

Η ανακάλυψη και αποκρυπτογράφηση του DNA είναι μια από τις μεγαλύτερες συνεισφορές στην επιστήμη του Ανθρώπου. Πολλά βραβεία Νόμπελ έχουν δοθεί σε προσπάθειες που έχουν ως επίκεντρο την έρευνα στην θεραπευτική εφαρμογή του DNA. Πολλοί υποστηρίζουν ότι ακόμη και στην εξέλιξη  ανθρωπιστικών επιστήμων που αφορούν θεραπεία η επιστήμη της μοριακής βιολογίας και γενετικής θα παίξουν σημαντικό ρόλο.

Πολλοί ρωτούν στην θεραπεία: “ Γιατί αισθάνομαι έτσι; Mήπως φταίει το DNA μου;”

Θα μπορούσα να απαντήσω «Ναι βέβαια ησύχασε….» άφησε όλα τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές σου σε ένα υπερσύγχρονο εργαστήριο όπου εκεί επιστήμονες και ερευνητές θα σου υποσχεθούν ριζικές, άμεσες και γρήγορες λύσεις. Εκεί όπου  θα σε αναπτύξουν και θα σε βοηθήσουν να προχωρήσεις με ακρίβεια στα επόμενα σου βήματα. «Πρόσεξε όμως….» Θα πρέπει να αφήσεις έξω από το εργαστήριο την ευθύνη για τις συμπεριφορές του προσώπου σου. Ενός προσώπου που είναι μέλος ομάδας όπου τα μέλη αλληλοεπιδρούν μεταξύ τους για να μετασχηματίσεις το «όλον» της ύπαρξης σου αλλά και του «άλλου». Με αυτό τον τρόπο δεν θα χρειάζεται να εστιάζεις σε αυτό που κάπως μπορείς να επηρεάσεις!!

Ο άνθρωπος ως πρόσωπο έχει διαδραστική σχέση με τα μέλη ενός συστήματος. Αυτό του δίνει την δυνατότητα να επηρεάζει αλλά και να επηρεάζεται ως μέλος της ομάδας. Επίσης τον καθιστά υπεύθυνο προσωπικά, κοινωνικά αλλά και πολιτικά. Ο άνθρωπος περνά από γενιά σε γενιά μέσα από τις σχεσιακές του αλληλεπιδράσεις και όχι μόνο από DNA.

Ο άνθρωπος συνδέεται ως πρόσωπο με την ομάδα και το κοινωνικό σύστημα όπου μέσω αυτών αναπαράγει κοινωνική και ψυχική οδύνη που  τον οδηγούν μερικές φορές σε δυσλειτουργία. Παράλληλα όμως έχει την δυνατότητα να αντέχει, να ενημερώνεται και τελικά να αναλαμβάνει την ευθύνη που τον καθιστά πολίτη στο συλλογικό του περιβάλλον.

Η ψυχοθεραπεία μέσα στο σύγχρονο κοινωνικό γίγνεσθαι μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για τον άνθρωπο ώστε να αγωνιστεί για κάτι που να αξίζει. Του ανοίγει τον δρόμο για εξέγερση, ερωτισμό, αναγέννηση και ευχαριστία. Δεν τον αφήνει να χαθεί στο πλήθος αλλά του δίνει φωνές που θα τον απελευθερώσουν ως πολίτη.

Ο άνθρωπος βιώνει απώλειες, οδύνες και βία σε σχέσεις μέσα στο οικείο του περιβάλλον. Καταφέρνει όμως μέσω της ενσυναίσθησης να κάνει τον «άλλον» ενώ πριν ήταν ξένος «οικείον», και να νιώσει ότι «ανήκει».

Ο υπεύθυνος άνθρωπος, ως πρόσωπο DNA, και ως μέλος του συστήματος δεν ζητά ένα αόρατο και απρόσιτο ένοχο , αλλά αναλαμβάνει την προσωπική του ευθύνη για να ζήσει ειρηνικά και ευχαριστιακά μέσα σε ένα διαφοροποιημένο εαυτό.

Μαρία Λεωνίδου, Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Θεραπεύτρια.

Η ελευθερία είναι ένα μυστήριο…

H εποχή που ζούμε χαρακτηρίζεται από την ελευθερία επιλογής του τρόπου ζωής κάθε ανθρώπου. Η απόφαση για ελευθερία για τον τρόπο ζωής που θέλουμε να ζήσουμε είναι μια  συνειδητή επιλογή η οποία συνοδεύεται από την ανάληψη της απαιτούμενης προσωπικής ευθύνης για τις συνέπειες της. Η  επιλογή  τρόπου ύπαρξης, είναι  οι αποφάσεις που θα πάρουμε και που ως κομβικά σημεία θα καθορίσουν την υπόλοιπη προσωπική  ζωή μας. Είναι απόφαση που την παίρνει ο κάθε ένας σε προσωπικό επίπεδο, μόνος του, αλλά λαμβάνοντας υπόψη τους άλλους και  πως σχετίζεται μαζί τους.

Όσο πιο ελεύθεροι νιώθουμε τόσο πιο εύκολα μπορούμε να σκεφτούμε,  να χαρούμε αλλά και να σχετισθούμε και να δημιουργήσουμε με τους άλλους. Οι άλλοι υπάρχουν στην ζωή μας είτε ως συνεργάτες, φίλοι, σύντροφοι, γονείς, συγγενείς. Όλοι είναι πολύτιμοι, αφού μπορούμε να μάθουμε από αυτούς νέες ιδέες και γνώσεις αλλά και να δούμε μια διαφορετική οπτική από την δική μας.

Τί όμως μας ενθαρρύνει να πάρουμε την απόφαση για αλλαγή προς την ελευθερία; Σίγουρα η διαπροσωπική σχέση με διαφορετικά  πρότυπα και καταστάσεις από αυτά που ζούμε, να αποτελέσει την κινητήρια δύναμη για την απόφαση για αλλαγή σε καταστάσεις που πριν θεωρούνταν απίθανες ή και αδύνατες. Από την άλλη οι δύσκολες συνθήκες που βιώνουμε όπως η κοινωνική ανισότητα και η φτώχια αλλά και η έλλειψη σωστών προτύπων να θεωρούνται εμπόδια ή ανασταλτικοί παράγοντες για να πάρουμε την απόφαση να θέσουμε στόχους που να μην περιορίζουν την ελευθερία μας.

Σε μια εποχή που τα πάντα αμφισβητούνται  και τα πάντα είναι ελεύθερα και προσβάσιμα, η απόφαση για ελευθερία δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση.  Πιθανόν να μας φοβίζει αφού προϋποθέτει την ανάληψη προσωπικής ευθύνης που συνοδεύεται από αγωνία αφού κινδυνεύουμε από το αίσθημα της μοναξιάς έστω και αν έχουμε γύρω μας αγαπητά πρόσωπα. Η προπαγάνδα της διαφήμισης που έχει εισχωρήσει στις ζωές όλων μας, μας δυσκολεύει όταν δεν έχουμε την αναγνώριση και επιβεβαίωση των άλλων. Μας δυσκολεύει να υπερασπιστούμε την προσωπική μας ταυτότητα, να πούμε «όχι» εκεί που όλοι περιμένουν να πούμε «ναι».

Η γνήσια υπαρξιακή ελευθερία είναι ένα μυστήριο, που θα μας επιτρέψει να μην παραιτηθούμε από την ζωή παρόλες τις δυσκολίες, να μην αποδεχόμαστε τους οποιουσδήποτε εκβιασμούς αλλά ταυτόχρονα θα μας ανοίξει άγνωστους και απέραντους ορίζοντες. Θα μας επιτρέψει να αγαπήσουμε και να αγαπηθούμε, να θαυμάζουμε την  Θεϊκή δημιουργία  και να ζήσουμε την ζωή μας ευχαριστιακά.

Μαρία Λεωνίδου, Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Θεραπεύτρια.

Εξεταστική;;; Αλήθεια τώρα;;;….

Αγαπημένοι μαθητές και φοιτητές,

Πολύ  σύντομα θα κληθείτε να παρακαθήσετε σε εξετάσεις που αυτές λίγο ή πολύ θα καθορίσουν το μέλλον σας. Οι αντιδράσεις σας σε αυτές  μπορεί να ποικίλουν. Κάποιοι από εσάς εκφράζονται και ανοίγονται εύκολα στους άλλους και άλλοι κλείνονται στον εαυτό τους και ακινητοποιούνται με αποτέλεσμα να μην μπορούν να αποδώσουν. Δεν υπάρχει σωστός ή λανθασμένος τρόπος αντίδρασης, αλλά οι περισσότεροι καταφέρουν να διαχειριστούν το άγχος τους και να λειτουργήσουν με επάρκεια.

Είναι σημαντικό να φροντίσετε τον εαυτό σας και να αναγνωρίσετε ως φυσιολογικές αλλά και παροδικές τις αντιδράσεις που βιώνετε αυτό το διάστημα των επερχόμενων εξετάσεων. Μπορεί να μην μπορείτε να κοιμηθείτε, να νιώθετε κόπωση και να έχετε μειωμένη όρεξη. Μπορεί να νιώθετε θυμό, ένταση, να κλαίτε χωρίς λόγο, να έχετε ενοχές ή αίσθηση πανικού, ότι κανένας δεν σας βοηθάει. Μπορεί επίσης να νιώθετε συγχυσμένοι, να έχετε χαμηλή αυτοεκτίμηση, να μην μπορείτε να συγκεντρωθείτε εύκολα και ακόμα να μην μπορείτε να πάρετε απόφαση για απλά πράγματα.

Μην ανησυχείτε, κρατήστε μια θετική στάση και μην απομονώνεστε. Μιλήστε με την οικογένεια σας και του φίλους σας. Η συζήτηση είναι «θεραπευτική» …. που ξέρετε μπορείτε να βοηθήσετε και τους γύρω σας αφού πολύ πιθανόν να νιώθουν το ίδιο με εσάς.

Ξέρω ότι έχετε πολύ διάβασμα όμως βρείτε χρόνο να εντάξετε στο καθημερινό σας πρόγραμμα δραστηριότητες που σας προκαλούν ευχαρίστηση. Μπορεί να ακούσετε την μουσική που σας αρέσει, να παίξετε ένα επιτραπέζιο παιγνίδι ή να κάνετε ασκήσεις χαλάρωσης. Δεν χρειάζεται να είναι μεγάλης διάρκειας φτάνει να σας προσφέρει ευχαρίστηση.

Προσπαθήστε να τρώτε υγιεινά, να γυμνάζεστε και  να περιορίσετε την καφεΐνη και το αλκοόλ. Μην ξεχνάτε ότι χρειάζεστε διάλλειμα από το διάβασμα και καλό σταθερό ωράριο ύπνου.

Η περίοδος των εξετάσεων, πόσο μάλλον σε περίοδο πανδημίας θα περάσει. Μείνετε συνδεδεμένοι με τους γύρω σας οι οποίοι μπορεί να νιώθουν και αυτοί θυμό άγχος ή και άλλα έντονα συναισθήματα. Μην τα παίρνετε προσωπικά.

Τέλος αν νομίζετε ότι δεν μπορείτε να διαχειριστείτε τις αντιδράσεις σας και κάνετε σκέψεις του «άσπρου-μαύρου» ζητήστε βοήθεια. Τηλεφωνήστε σε γραμμή ψυχολογικής στήριξης ή επισκεφθείτε ένα ειδικό.

Η τύχη ευνοεί τους καλά προετοιμασμένους. Καλό διάβασμα!!

Καλές επιτυχίες!!

Μαρία Λεωνίδου, Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Θεραπεύτρια.

Συγνώμη αν σε ξύπνησα…δεν θα πας εκκλησία σήμερα.

Το κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο ζούμε καθορίζει τους κανόνες και τους όρους των σχέσεων μας και κατά συνέπεια την προσωπική μας πορεία ως άνθρωποι. Θέλουμε μια υγιή κοινωνία στην οποία το κράτος θα μας παρέχει ασφάλεια, υγειονομική κάλυψη, ελευθερία έκφρασης, πολιτικής ή θρησκευτικής,  ίσες ευκαιρίες εκπαίδευσης για να μπορεί ο καθένας  να προχωρήσει στην ζωή του σύμφωνα με τις δυνατότητες του αλλά και τους προσωπικούς στόχους που έχει θέσει. Θέλουμε επίσης ένα κοινωνικό πλαίσιο που να βοηθά και να φροντίζει τα αδύναμα μέλη του αλλά και να αναδεικνύει τα ικανά.

Το δημοκρατικό σύστημα στο οποίο ζούμε, προσφέρει πολλές δυνατότητες για συμμετοχή στα κοινά.  Καλούμαστε να εκλέξουμε κοινοβουλευτικούς αντιπροσώπους που κατά διαστήματα μας προσφέρουν δοκιμασμένες λύσεις, πιο ανθρώπινες αλλά και ταιριαστές στα εκάστοτε νέα δεδομένα.

Η αναζήτηση της αλλαγής στο πολιτικό σκηνικό μας δίνει την ευκαιρία να κατηγορήσουμε τις αρνητικές αποφάσεις του παρελθόντος αλλά και να ενοχοποιήσουμε ταυτόχρονα αυτούς που τις υποστήριξαν. Μας προσφέρει την δυνατότητα να ενοχοποιούμε κάποιους  για ότι κακό μας έχει συμβεί και έτσι να αποποιούμαστε κάθε προσωπική ευθύνη. Κάθε αλλαγή είναι καλοδεχούμενη αφού υπόσχεται καλυτέρευση της ζωής μας,  ίσως τα πράγματα να γίνουν όπως τα θέλουμε, χωρίς όμως να χρειάζεται να κάνουμε την προσωπική προσπάθεια που χρειάζεται και φυσικά χωρίς να πρέπει να αναλάβουμε την προσωπική ευθύνη αυτής της αλλαγής.

Είναι  μερικοί από εμάς που θα επιλέξουμε την άρνηση και τον θυμό για να εξαφανίσουμε τα λάθη μας, θα ενδιαφερθούμε περισσότερο για την επιβίωση μας παρά να επιλέξουμε την αλλαγή του εαυτού μας και να δούμε τα λάθη μας. Ο υπέρμετρος λαϊκισμός θα μας δικαιώσει και θα μας αθωώσει, και φυσικά  θα φροντίσουμε να βρούμε ένα αποδιοπομπαίο τράγο να του φορτώσουμε όλη την κοινωνική οργή μας με αποτέλεσμα να αλλάζουμε κοινοβουλευτικούς αντιπροσώπους οι οποίο μας υπόσχονται ανέξοδα αγαθά,  κοινωνική χαλάρωση  χωρίς συνέπειες και απαιτήσεις αντί  να επιλέξουμε να αλλάξουμε εμείς.

Είναι και μερικοί από εμάς που ζητούμε άλλοθι για την στασιμότητα μας και αποδίδουμε την ανεπάρκεια μας στους άλλους ή στις συνθήκες τις οποίες ζούμε. Αποχαυνωνόμαστε με τους όποιους εθισμούς που μας προσφέρονται και πνίγουμε τα όνειρα μας. Ζητούμε άλλοθι για να καλύψουμε, και να μην εκφράσουμε θαρραλέα τις ιδεολογίες μας. Εμείς δεν φταίμε σε τίποτα, δεν ευθυνόμαστε για τίποτα. Αρκούμαστε στα λίγα διότι φταίνε οι ευκαιρίες που δεν υπάρχουν, απορρίπτουμε κάθε δυνατότητα που μας προφέρεται διότι απαιτεί προσπάθεια. Έτσι λοιπόν ζητούμε το μαγικό θαύμα που θα έπρεπε εμείς να αναδείξουμε, και ζητούμε πλαίσια και ανθρώπους και  που θα μας πουν ότι έχουμε δίκιο και θα μας προσφέρουν μια ιδεολογική κάλυψη, ενοχοποιώντας άλλους εκτός από τον εαυτό μας.

Είναι και μερικοί από εμάς που επιλέγουμε τυφλά κάποιες διεξόδους που στο τέλος μας οδηγούν σε αδιέξοδο, που επιλέγουμε αντιπροσώπους έκφρασης που στο τέλος αποδεικνύονται λαοπλάνοι. Αναζητούμε διεξόδους έκφρασης στον ανώνυμο ιντερνετικό κόσμο για να καταγγείλουμε με ευκολία τους άλλους και να ισοπεδώσουμε τα πάντα, μη έχοντας το θάρρος να παραδεχθούμε ότι έχουμε κλειστεί μέσα στην δική μας μιζέρια. Αποβλακωμένοι δεν μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε υπνωτιστεί από υποσχέσεις και άφθονες παροχές.

Υπάρχουν όμως και κάποιοι άλλοι γνήσιοι αυθεντικοί επαναστάτες που δεν απαλλάσσουν τους εαυτούς τους από την ανάληψη προσωπικής ευθύνης για ότι γίνεται στο κοινωνικό πλαίσιο. Δεν υποτιμούν τα αποτελέσματα της έγκυρης επιστημονικής γνώσης και φροντίζουν για την υγεία και πρόληψη του κοινωνικού συνόλου. Άνθρωποι που προσφέρουν γνώση για να μπορούν οι άλλοι να παράγουν. Κάποιοι που δεν μιμούνται το ψέμα αλλά υποστηρίζουν την δική τους αυθεντικότητα, αναπτύσσονται δημιουργικά, δεν εμποδίζουν την πρόοδο και δεν ενοχοποιούν την αριστεία. Τέλος υπάρχουν άνθρωποι τίμιοι και ικανοί που πασχίζουν για το κοινό καλό.  Δεν περιμένουν το μαγικό θαύμα που θα τους δοθεί ως ατομική χάρη και θα τους απαλλάξει από την ανάληψη προσωπικής ευθύνης. Άνθρωποι που  αναζητούν την δυνατή ορθόδοξη πίστη για να γίνουν μέτοχοι στο θαύμα της ζωής και να ζήσουν ευχαριστιακά.

Μιλώ σ ’εσένα. Τι θα κάνεις την επόμενη φορά που θα σου απαγορεύσουν να πας εκκλησία; Μήπως θα κρυφτείς πίσω από το διαδίκτυο για να κατηγορήσεις και να ξεσηκώσεις  τους άλλους σε πορείες και διαμαρτυρίες χωρίς εσύ να έχεις το θάρρος να λάβεις μέρος διότι φοβάσαι το βόλεμα στο οποίο ζεις εσύ και η οικογένεια σου; Μήπως θα κρυφτείς στο δωμάτιο σου με το κομποσκοίνι σου προσευχόμενος λέγοντας «έχει ο Θεός»;

Συγνώμη αν σε ξύπνησα….. δεν θα πας εκκλησία σήμερα.

Μαρία Λεωνίδου, Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Θεραπεύτρια.

Ως άνθρωπος είμαι οκ!

Ως άνθρωπος, είμαι συναισθηματικά αδιαπέραστος. Μερικές φορές δεν  ανταποκρίνομαι καλά στην ασάφεια, στην έλλειψη προσωπικού ελέγχου ή στην έλλειψη ελευθερίας. Πιθανόν να μην έχω εκτιμήσει πόση ελευθερία και αυτοδιάθεση μου έχουν δοθεί μέχρι να μου την αρνηθούν.

Ως άνθρωπος ίσως έχω γίνει πολύ πιο σιωπηλός με την πάροδο του χρόνου. Η μετάβαση στην δουλειά, μου παρείχε μια αίσθηση του εαυτού μου και κάποια αυτονομία. Η συν-απομόνωση το έχει σταματήσει αυτό, και κάθε αίσθηση κανονικότητας, έχει σταματήσει. Δεν συμμετέχω  πλέον σε δραστηριότητες που κάποτε μου έδιναν μια αίσθηση ρουτίνας, σκοπού, ελέγχου και έκθεσης σε άλλους ανθρώπους. Έχω απαλλαγεί από δομές που μου έδιναν μια αυτόνομη αίσθηση του εαυτού μου και αραιώσα τη δοσολογία των σχέσεών μου.

Ως άνθρωπος είμαι τώρα αναγκασμένος όχι μόνο να αντιμετωπίσω τις τρομακτικές υπαρξιακές και οικονομικές απειλές αυτής της πανδημίας, αλλά έχω επίσης χρόνο να αντιμετωπίσω συναισθήματα από τα οποία είχα την πολυτέλεια να κρατήσω απόσταση. Αντιμετωπίζω  τις ενδοπροσωπικές μου συγκρούσεις ακριβώς το ίδιο με τις διαπροσωπικές μου διαφορές.

 Ως άνθρωπος πιθανόν να μετατοπίζω τα αρνητικά μου συναισθήματα σε κάτι απτό ή σε κάποιον από το οικείο μου περιβάλλον. Μπορεί να έχω αναπτύξει μια οξεία ευαισθησία σε συνήθη πράγματα όπως ο ήχος του μασήματος, ή της αναπνοής του συντρόφου μου. Υποθετικά, μπορεί οι γύρω μου να διαπιστώσουν την εξαιρετική μου ικανότητα πλυσίματος πιάτων ή την έντονη πλύση των χεριών μου.

Ως άνθρωπος μου είναι πολύ εύκολο να πέσω σε μια κοιλότητα απελπισίας και μπορεί να είναι δελεαστικό να παραμείνω χωρίς μπάνιο, με τις πιτζάμες μου και να κοιτάζω προς τα κάτω σε μια μεγάλη κούπα παγωτού.

Ως άνθρωπος είμαι οκ!

Μαρία Λεωνίδου, Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Θεραπεύτρια.

Ένα αλλιώτικο Πάσχα…

Όλοι μας λίγο ή πολύ αυτή την περίοδο της πανδημίας νιώθουμε φόβο και έχουμε ανάγκη να μιλήσουμε για αυτά που μας συμβαίνουν. Μερικοί περνούν δύσκολες καταστάσεις.  Δίνουν τις δικές τους ερμηνείες για το τι συμβαίνει γύρω τους. Ερμηνεύουν τα σημερινά γεγονότα και εμπειρίες   σύμφωνα με δεδομένα και εμπειρίες που έχουν ζήσει στο παρελθόν. Ας μην τους αντιμετωπίσουμε ως προβληματικούς ή αδύναμους. Όλοι μας έχουμε την δυνατότητα με ένα συνειδητό τρόπο, να αλλάξουμε την προσωπική μας ιστορία να δούμε την σημερινή πραγματικότητα με την στάση του σημερινού μας ενήλικα και όχι με την στάση του παρελθόντος. Όλοι ζούμε εμπειρικά τις επιπτώσεις της πανδημίας  αλλά δεν τις αντιμετωπίζουμε όλοι το ίδιο. Το διαδίκτυο μας επιτρέπει να μοιραζόμαστε απόψεις και να είμαστε ο εαυτός μας. Διψούμε για ειδήσεις που ξεπερνούν τον υπέρμετρο λαϊκισμό και με τρυφερότητα μας ενθαρρύνουν και μας εμψυχώνουν.

Οι γονείς αγωνιούν για τα παιδιά τους αν θα πληγωθούν ή θα τους μείνει κάποιον τραύμα από τον εγκλεισμό. Τα παιδιά όμως δεν βιώνουν το ευρύτερο κλίμα της κοινωνίας αλλά το κλίμα της δικής τους οικογένειας, των δικών τους προσώπων στην οικογένεια. Αν οι γονείς στον εγκλεισμό τσακώνονται ή έχουν προστριβές τότε αυτό θα βιώσουν τα παιδιά. Τα παιδιά προσαρμόζονται πιο γρήγορα, μαθαίνουν παίζοντας και ζουν το παρόν περισσότερο από εμάς τους ενήλικες. Μέσα από το παιγνίδι αντιλαμβάνονται τον κόσμο την πραγματικότητα, τους κανόνες, την αντιπαλότητα, την ήττα αλλά και την διαπραγμάτευση.

Αυτό το Πάσχα…

Ας  παίξουμε μεταξύ μας, με τα παιδιά μας και ας τους χαρίσουμε αναμνήσεις από αυτή την περίοδο.  Αναμνήσεις, μιας συγκεντρωμένης οικογένειας που μιλά μεταξύ της ανθρώπινα, δημιουργικά και δίνει νόημα στα  μέλη της.

Ας κτίσουμε σχέσεις που θα μείνουν στο μέλλον, θα δημιουργήσουν πρότυπα τα οποία έχουν χαθεί και θα πάρουν τους αυριανούς πολίτες ένα βήμα πάρα πέρα.

Ας δώσουμε στον χρόνο που ζούμε αυτή την περίοδο, την σημασία που του αξίζει, να μην βιαστούμε να κλειστούμε στον εαυτό μας για να ζήσουμε ποιοτικά.

Ας κάνουμε το σπίτι μας εκκλησία, για να συναντήσουμε τους άλλους μέσα στον σπίτι μας, ας τους φροντίσουμε, ας τους στηρίξουμε για να νιώσουμε όμορφα και να περάσουμε αυτό το Πάσχα ευχαριστιακά.

Καλή Ανάσταση!

Μαρία Λεωνίδου, Συστημική Οικογενειακή Ψυχοθεραπεύτρια, Σύμβουλος Ζευγαριών, Σύμβουλος Παιδιών και Εφήβων.

Θυμάστε την γειτονιά μας;

Όσοι είχαμε την τύχη να μεγαλώσουμε σε γειτονιά γνωρίζουμε πολύ καλά ότι μεγαλώσαμε σε ένα περιβάλλον αγάπης και βεβαιότητας μαζί με τους γονείς μας. Τις περισσότερες έννοιες μας, τις αναλάμβανε η γειτονιά και ίσως η ευρύτερη κοινότητα. Δεξιότητες για να χειριστούμε  κρίσεις και δύσκολες καταστάσεις δεν είχαμε ή τουλάχιστον δεν γνωρίζαμε ότι είχαμε. Σήμερα οι γονείς  προσαρμόζονται με τα νέα δεδομένα.  Στην κλειστή πυρηνική οικογένεια στην οποία ζούν, χρειάζονται στήριξη για να μεγαλώσουν  τα παιδιά τους αλλά και να μάθουν από αυτά.

Σήμερα, ας βοηθήσουμε  τα παιδιά μας να γνωρίσουν τα συναισθήματα τους και να έχουν καλή συναισθηματική επίγνωση  όταν θα πάρουν  αποφάσεις. Ας τους βοηθήσουμε να μπουν  στην θέση του άλλου. Ζούμε σε ένα κόσμο με πολλούς διαφορετικούς άλλους και χρειάζεται να δούμε τα πράγματα με διαφορετικές οπτικές. Τέλος ας βοηθήσουμε τα παιδιά μας να παίρνουν αποφάσεις με επίγνωση  του τι γίνεται στο κόσμο γύρω μας και να μάθουν να προσαρμόζονται και αυτά σε καταστάσεις και στο περιβάλλον στο οποίο ζούνε.

Στις δύσκολες στιγμές ας μετρήσει ο κάθε ένας τα συναισθήματα του και ας τα επεξεργαστεί με την έννοια της αλληλεγγύης, της συμφιλίωσης, της ανθρωπιάς, αλλά και της κατανόησης ότι χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλο. Μπορούμε να μάθουμε πολλά ο ένας από τον άλλο.

Μαρία Λεωνίδου Συστημική Οικογενειακή Ψυχοθεραπεύτρια, Σύμβουλος Ζευγαριών, Συμβουλευτική παιδιών και εφήβων.

Θυμάσαι την τιμωρία στον τοίχο;

Θυμάστε την τιμωρία στο σχολείο με γυρισμένο το κεφάλι στον τοίχο; Προς το τέλος της δεκαετίας του 20ου αιώνα ο νέος τρόπος άσκησης της σχολικής πειθαρχίας βασιζόταν στην «πνευματική πειθαρχία». Ο «πελαργός» (Λέφας, 1942:155) ήταν μία τιμωρία στην οποία ο μαθητής στεκόταν στραμμένος προς τον τοίχο για αρκετή ώρα και με το ένα πόδι χωρίς να πατάει κάτω. «Καταδικάζεται να σταθή επί του βάθρου όρθιος και με το πρόσωπον εστραμμένον προς τον τοίχο, ο δυσπειθής μαθητής» ( Κοκκώνης, 1864:97)

Τις τελευταίες ημέρες λόγω του  covid-19 έχουμε όλοι κληθεί, είτε νοσούμε είτε όχι να παραμείνουμε στα σπίτια μας σε απομόνωση για να προστατεύσουμε τους εαυτούς μας αλλά και τους οικείους μας και να σταματήσουμε την εξάπλωση ή μετάδοση του ιού. Έχουμε λάβει ξεκάθαρες οδηγίες να μένουμε σπίτι μας αλλά και στο σπίτι ρητές οδηγίες πως να συμπεριφερόμαστε σε θέματα υγιεινής. Βρεθήκαμε όλοι λοιπόν σε απομόνωση ή σε μία απόσταση μεταξύ μας και καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε την νέα κατάσταση πραγμάτων.

Η απομόνωση μπορεί να δημιουργήσει συναισθήματα όπως άγχος, κατάθλιψη, μοναξιά, στρες, βαρεμάρα, εγκατάλειψη, χαμηλή αυτοεκτίμηση, δυσκολίες στον ύπνο θυμό και ίσως αίσθημα έλλειψης ελέγχου της κατάστασης. Μπορεί επίσης να οδηγήσει σε  φόβο για την δική μας υγεία και την υγεία των οικείων μας, σε διαταραχή στην διατροφή μας, ή και αύξηση στην κατάχρηση ουσιών όπως αλκοόλ, τσιγάρα και άλλα.

Κάθε άνθρωπος αντιδρά διαφορετικά σε συνθήκες απομόνωσης και ως επακόλουθο παρατηρούνται διαφορετικές συμπεριφορές κυρίως στα παιδιά και στους εφήβους όπως αντιδραστική συμπεριφορά , κλάματα, έλλειψη όρεξης για δραστηριότητες που προηγουμένως προκαλούσαν ευχαρίστηση, χαμηλή σχολική απόδοση, ανεξήγητο πονοκέφαλο ή άλλος πόνος στο σώμα ή και επαναφορά της νυκτερινής ενούρησης που ίσως να είχε ξεπεραστεί.

Μερικές καλές πρακτικές για άτομα σε περιορισμό λόγω του COVID-19:

Ειδήσεις σχετικά με τον COVID-19. Όταν είμαστε σπίτι απομονωμένοι ο μόνος τρόπος για να ενημερωθούμε είναι τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και το διαδίκτυο. Αν όμως η ροή ειδήσεων και ιδιαίτερα ειδήσεις με αρνητικό περιεχόμενο ,όπως νέα κρούσματα, θάνατοι και πιθανά νέα μέτρα περιορισμού είναι έντονη και συνεχής τότε πιθανόν να προκαλέσει άγχος, φόβο και πιθανόν καταναγκασμούς στον να ακούμε ειδήσεις με έμμονο τρόπο και συνέχεια. Θα ήταν καλά να ενημερωνόμαστε αξιόπιστα με ένα-δυο μέσα σε τακτά χρονικά διαστήματα μέσα στην μέρα για τις εξελίξεις της πανδημίας.

Τα Κοινωνικά δίκτυα εκτός από το να παρέχουν πληροφόρηση μας βοηθούν να είμαστε σε επαφή με άλλους ανθρώπους και να μοιραζόμαστε στιγμές από την καθημερινότητα μας, τις αγωνίες μας και τους προβληματισμούς μας. Έχουμε έτσι την αίσθηση της αλληλοϋποστήριξης και  συντροφικότητας. Επίσης το χιουμοριστικό περιεχόμενο των ΜΚΔ βοηθά σημαντικά στην μείωση του στρες. Αν τα χρησιμοποιήσουμε επιλεκτικά και σωστά θα μας προσφέρουν στήριξη και όχι σύγχυση.

Διατηρούμε τις  κοινωνικές μας  επαφές κάνοντας βίντεο κλήσεις μέσω κινητού, ταμπλέτας ή υπολογιστή. Η εικόνα του άλλου στην άλλη άκρη ενισχύει το αίσθημα της σύνδεσης. Όπου αυτό δεν είναι εφικτό κάνουμε τηλεφωνικές κλήσεις και στέλνουμε γραπτά μηνύματα.

Η διατροφή είναι ένας σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει την ψυχική μας υγεία. Η κατανάλωση έτοιμων φαγητών (Delivery), μεγάλης ποσότητας ζάχαρης, καφεΐνης και φαγητών με υψηλό αριθμό θερμίδων δεν βοηθούν στην ψυχική μας υγεία. Αντίθετα η άσκηση βοηθά στην μείωση του στρες και δημιουργεί ένα αίσθημα ευεξίας. Μπορείτε να βρείτε στο διαδίκτυο διάφορες ασκήσεις για περιορισμένο χώρο. Επίσης ένα σταθερό ωράριο ύπνου ανεξαρτήτου δραστηριοτήτων συμβάλλει στην καλή ψυχική και σωματική λειτουργία.

Αποφεύγουμε αλκοόλ και άλλες ουσίες οι οποίες στην αρχή μειώνουν το άγχος, μακροχρόνια  όμως λειτουργούν αρνητικά και αυξάνουν τα καταθλιπτικά συναισθήματα. Η λήψη αλκοόλ και ουσιών μπορεί να ωθήσουν το άτομο να εκδηλώσει επιθετική συμπεριφορά που σε συνθήκες περιορισμού μπορεί να έχει δυσάρεστες συνέπειες.

Οργανώστε τον χρόνο σας και την ημέρα σας με δραστηριότητες που προσφέρουν ευχαρίστηση όπως η ανάγνωση ενός βιβλίου, η παρακολούθηση μιας ταινίας, ζωγραφική, γράφοντας ημερολόγιο ακόμα και ένα ζεστό μπάνιο. Η εργασία από το σπίτι για όσους είναι εφικτό είναι ιδιαίτερα σημαντική αφού βοηθά το μυαλό να συγκεντρώθει και βοηθά στην απομάκρυνση αρνητικών σκέψεων για την αβεβαιότητα του μέλλοντος. Σε περιόδους κρίσης η ρουτίνα δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας και τάξης.

Αποδεχόμαστε τις δυσκολία και δυσφορία που δημιουργεί η απομόνωση.  Σε περίπτωση που δεν μπορούμε να διαχειριστούμε το άγχος μας ή τις κρίσεις πανικού ζητάμε βοήθεια από κάποιο ειδικό ψυχικής υγείας και να λάβουμε ψυχολογική στήριξη εξ αποστάσεως.

Η τέλεση, λατρευτικών καθηκόντων και η ιδιαίτερα η προσευχή για τα άτομα που είναι Θρησκευόμενα βοηθά σε περιόδους κρίσεως αφού ενισχύει το αίσθημα της σύνδεσης, της επικοινωνίας και της παροχής βοήθειας και στήριξής.

Κάνουμε ασκήσεις χαλάρωσης ή αυτοεπίγνωσης τις οποίες μπορούμε να βρούμε στο διαδίκτυο (mindfulness) και μπορούν να βοηθήσουν στην μείωση του στρες.

Μένουμε σπίτι λοιπόν αλλά μένουμε ταυτόχρονα και μαζί.

Καλή δύναμη και καλή συνέχεια.

Μαρία Λεωνίδου Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια, Οικογενειακή Σύμβουλος, Συμβ. ζευγαριών, Συμβουλευτική Παιδιών και Εφήβων.

Παιδιά και covid-19

Πολλοί γονείς δυσκολεύονται να συζητήσουν την εξέλιξη του κοροναϊού με τα μικρά παιδιά. Δεν είναι εύκολο να κατανοήσουν ή να δεχθούν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης που αφορούν την δημόσια υγεία. Δεν υπάρχει σωστός ή λάθος τρόπος να μιλήσετε στα παιδιά. Ωστόσο, αν διαβάσετε τα πιο κάτω μπορεί να σας φανούν χρήσιμα:

1. Δημιουργήστε ένα ανοιχτό και υποστηρικτικό περιβάλλον όπου τα παιδιά θα ξέρουν ότι μπορούν να κάνουν ερωτήσεις. Είναι καλύτερο να μην αναγκάζετε τα παιδιά να μιλούν για  πράγματα τα οποία δεν είναι έτοιμα ακόμη.

2. Απαντήστε ειλικρινά στις ερωτήσεις τους. Τα παιδιά συνήθως γνωρίζουν ή απλώς ζητούν διαβεβαιώσεις για το μέλλον.

3. Χρησιμοποιήστε λέξεις και έννοιες που μπορούν να κατανοήσουν τα παιδιά, ανάλογα με την ηλικία, την γλώσσα και το αναπτυξιακό επίπεδο τους.

4. Βοηθήστε τα παιδιά να βρουν ακριβείς και ενημερωμένες πληροφορίες. Εκτυπώστε έγκυρα ενημερωτικά δελτία από το τον Διεθνή Οργανισμό Υγείας ( WHO)

5. Να είστε έτοιμοι να επαναλάβετε αρκετές φορές τις πληροφορίες και εξηγήσεις που έχετε δώσει. Μερικές πληροφορίες μπορεί να είναι δύσκολο να τις αποδεχτούν ή να τις κατανοήσουν. Ρωτώντας την ίδια ερώτηση ξανά κα ξανά μπορεί να είναι ένας τρόπος για το παιδί να ζητήσει διαβεβαίωση.

6. Να αναγνωρίζετε και να επικυρώνετε τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις των παιδιών. Δείξτε τους ότι τα ερωτήματα και οι ανησυχίες τους είναι σημαντικά.

7. Να θυμάστε ότι τα παιδιά τείνουν να προσωποποιούν καταστάσεις. Για παράδειγμα, μπορεί να ανησυχούν για την ασφάλειά τους και την ασφάλεια των άμεσων μελών της οικογένειας. Μπορούν επίσης να ανησυχούν για φίλους ή συγγενείς που ταξιδεύουν ή που ζουν μακριά.

8. Να είστε καθησυχαστικοί, αλλά μην κάνετε μη ρεαλιστικές υποσχέσεις. Είναι καλό να ενημερώσετε τα παιδία ότι είναι ασφαλισμένα στο σπίτι τους, αλλά μην υποσχεθείτε ότι δεν θα υπάρξουν περιπτώσεις στο κοροναϊού περιβάλλον τους.

9. Αφήστε τα παιδιά να γνωρίζουν ότι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που βοηθούν τους ανθρώπους που επηρεάζονται από την επιδημία κοροναϊού. Είναι μια καλή ευκαιρία να δείξουμε στα παιδιά  ότι όταν κάτι τέτοιο τρομακτικό ή κακό συμβαίνει, υπάρχουν άνθρωποι που θα βοηθήσουν.

10. Τα παιδιά μαθαίνουν να παρακολουθούν τους γονείς τους. Είναι πολύ ενδιαφέρον στο πώς ανταποκρίνεστε στις ειδήσεις σχετικά με την επιδημία κορωναϊού. Μαθαίνουν επίσης από τις συνομιλίες σας με άλλους ενήλικες.

11. Μην αφήνετε τα παιδιά να παρακολουθούν πάρα πολύ τηλεόραση με τρομακτικές εικόνες. Η επανάληψη μπορεί να είναι ενοχλητική και να προκαλέσει σύγχυση.

12. Τα παιδιά που έχουν υποστεί σοβαρή ασθένεια ή απώλειες στο παρελθόν είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε παρατεταμένες ή έντονες αντιδράσεις  που έχουν σχέση με ασθένεια και θάνατο. Αυτά τα παιδιά μπορεί να χρειάζονται επιπλέον υποστήριξη και προσοχή.

13. Άλλες ενδείξεις ότι ένα παιδί μπορεί να χρειαστεί πρόσθετη βοήθεια περιλαμβάνουν: συνεχής διαταραχές στον ύπνο, ενοχλητικές σκέψεις ή ανησυχίες, επαναλαμβανόμενοι φόβοι για ασθένεια ή θάνατο,απροθυμία να εγκαταλείψουν τους γονείς ή να πάνε στο σχολείο. Αν αυτές οι συμπεριφορές επιμένουν, συμβουλευτείτε ένα ειδικό.

14. Παρόλο που οι γονείς μπορούν να ακολουθήσουν τα νέα και τις καθημερινές ενημερώσεις, τα περισσότερα παιδιά θέλουν απλά να είναι παιδιά. Μπορεί να μην θέλουν να σκέφτονται τι συμβαίνει σε ολόκληρη την χώρα ή αλλού στον κόσμο.

Δεν είναι εύκολο να κατανοήσουν ή να δεχθούν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης που αφορούν την δημόσια υγεία. Πολλά μικρά παιδιά αισθάνονται φοβισμένα και μπερδεμένα. Ως γονείς, μπορούμε να τα βοηθήσουμε ακούγοντας τα και απαντώντας με ειλικρίνεια στις ερωτήσεις τους, με συνέπεια και υποστηρικτικό τρόπο. Ευτυχώς, τα περισσότερα παιδιά, ακόμη και εκείνα που εκτίθενται σε απώλεια ή ασθένεια, είναι αρκετά ανθεκτικά. Ωστόσο, δημιουργώντας ένα ανοικτό περιβάλλον, όπου θα αισθάνονται ελεύθερα να κάνουν ερωτήσεις, μπορούμε να τους βοηθήσουμε να αντιμετωπίσουν τα αγχωτικά γεγονότα και εμπειρίες και να μειώσουμε τον κίνδυνο συναισθηματικών δυσκολιών.

Μαρία Λεωνίδου. Συστημική οικογενειακή ψυχοθεραπεύτρια, Σύμβουλος Ζευγαριών, Σύμβουλος Παιδιών και Εφήβων