Αντίδοτο στην αδικία.

Η διαρκής ενασχόληση με την αδικία που έχουμε βιώσει πολλές φορές μας οδηγεί στον εγκλωβισμό της ευτυχίας και της ελευθερίας. Ξεχνούμε την επιθυμία μας για ζωή, για χαρά και για συνάντηση με τους άλλους. 

Η πίκρα που μας διακατέχει μας εμποδίζει να βιώσουμε οποιαδήποτε άλλη ευχαρίστηση με αποτέλεσμα η δικαίωση να είναι ο μόνος λόγος ύπαρξης μας. Αντί λοιπόν να προσπαθούμε να δημιουργήσουμε ανοίγματα στην ίδια την ζωή, να αναζητήσουμε νόημα στην ζωή μας, να διεκδικήσουμε την χαρά στις σχέσεις μας, εμπλεκόμαστε σε εσωτερικούς μονολόγους που αποδεικνύουν την απογοήτευση μας στις διαπροσωπικές μας σχέσεις. Το κενό που διαισθανόμαστε καλύπτεται από παρεξηγήσεις, διαμάχες και προστριβές.

Το να επιμένουμε σε ένα άδικο και επώδυνο παρελθόν, στα τραύματα από το παρελθόν, στις απογοητεύσεις από κοντινά μας πρόσωπα μας οδηγούν, στην απόσυρση  και στην δυστυχία.

Πως όμως μπορούμε να απεγκλωβιστούμε από την εμμονή στην αδικία που βιώσαμε, να ξεφορτώσουμε τα φορτία του παρελθόντος μας και να κατακτήσουμε την ελευθερία μας;

Δύο αντίδοτα μου έρχονται στο νου…Η συγχώρεση και η αυθεντική αγάπη.

Μαρία Λεωνίδου, Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Θεραπεύτρια.

Ρωτάς πώς;

Είναι και αυτές οι εικόνες των χρηστών που πλασάρονται στο διαδίκτυο. Εικόνες που σου προκαλούν θυμό και δεν μπορείς να καταλάβεις την επιλογή αυτών των ανθρώπων να είναι εξαρτημένοι από κάτι και να επιμένουν σε αυτό, που τελικά τους καθιστά εθελοντικά σκλάβους. Σε φοβίζει η εγγύτητα του θανάτου αφού αυτοί οι άνθρωποι γυρνούν την πλάτη τους στη ζωή. Σε φοβίζει η ανημποριά σου να τους βοηθήσεις, πως να τα βγάλεις πέρα μαζί τους…δεν είσαστε οι ίδιοι. Έχεις ακούσει από “ειδικούς” ότι ο χώρος της απεξάρτησης δεν είναι και από τους πιο ελκυστικούς, αφού επικρατεί η άποψη ότι οι χρήστες είναι άνθρωποι που λένε συνέχεια ψέματα, δεν παίρνουν την βοήθεια που τους προσφέρεται και κάνουν συνέχεια υποτροπές.

Εσύ; μπορείς να αλλάξεις την οπτική σου για αυτούς τους ανθρώπους; μπορείς να δεις ότι η εξάρτηση κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες μπορεί να είναι μία έξυπνη στρατηγική επιβίωσης; Μπορείς να θυμηθείς δικές σου στιγμές που βρισκόσουν σε στιγμές αδυναμίας, που χρειαζόσουν υποστήριξη, όπως φυσικά εσύ την εννοείς διότι για τον κάθε ένα μας , υποστήριξη μπορεί να σημαίνει διαφορετικά πράγματα. Στιγμές που έπρεπε να πάρεις μια σοβαρή απόφαση, να ξεπεράσεις ένα χωρισμό, να δεχθείς τον εαυτό σου όπως είναι, ότι δεν είσαι τέλειος, να διαχειριστείς το άγχος σου, να ανταποκριθείς στις ανάγκες των άλλων και τόσα άλλα. Αν είσαι τυχερός θα βρεθεί μια εσωτερική ή εξωτερική φωνή που θα σου πει….κάνε κάτι, ζήτα βοήθεια, ψάξε τι είναι αυτό που θα σε βοηθήσει.

Μάθε ότι για τους χρήστες οι ουσίες αποτελούν για αυτούς εξαιρετικά δεκανίκια σε αυτές τους τις αδυναμίες. Δεκανίκια που στο τέλος στοιχίζουν πολύ ακριβά τόσο στους ίδιους, όσο και στις οικογένειες τους , τους φίλους τους, και την κοινότητα. Στο πέρασμα του χρόνου αποδεικνύεται ότι αυτή η επιλογή τους ήταν λανθασμένη. Επιλογή που φάνταζε σωτήρια, ανώδυνη, ευχάριστη και αποτελεσματική τώρα δεν είναι. Εσύ; Μήπως σε κάποια φάση της ζωής σου δεν έχεις κάνει λανθασμένες επιλογές; Επιλογές που θεωρούσες ότι θα ήταν αποτελεσματικές και θα σε βοηθούσαν; Που αποδείχθηκαν σε βάθος χρόνου λάθος; Που καλώς ή κακώς δεν έκανες σωστή εκτίμηση;

Οι χρήστες λοιπόν αφού αντιληφθούν την λάθος επιλογή προσπαθούν να μαζέψουν τις συνέπειες αυτής της λάθος επιλογής, στον βαθμό που είναι εφικτό και όταν είναι εφικτό. Δυστυχώς δεν είναι πάντα… Προσπαθούν να αλλάξουν θέση, να μετακινηθούν, να κάνουν κάτι διαφορετικό, να στηριχτούν να αποκτήσουν την αυτονομία τους…όπως προσπαθείς και εσύ αφού αντιληφθείς ότι έχεις κάνει την λάθος επιλογή σε στιγμές φοβερής αδυναμίας.

Τελικά τι λες; Μπορείς να συναντηθείς με αυτούς τους ανθρώπους; Ρωτάς πώς; Όταν εσύ μετακινηθείς και σκεφτείς ότι τελικά δεν είσαι και τόσο διαφορετικός…

Μαρία Λεωνίδου, Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Θεραπεύτρια.

Κυνήγι ευτυχίας…

Θες να είσαι ευτυχισμένος συνέχεια. Έχεις πάθει εμμονή με την ευτυχία, θες να είσαι συνέχεια καλά, θες να είσαι συνέχεια χαρούμενος, θες να κάνεις συνέχεια θετικές σκέψεις. Έχεις την τάση όταν τα πράγματα δεν πάνε καλά στη ζωή σου να έχεις ενοχές, να νιώθεις ότι  φταις εσύ και ότι είναι προσωπική σου αδυναμία. Παράλληλα δεν μπορείς να αντιληφθείς ότι η ζωή έχει τα πάνω και τα κάτω της… ξεχνάς την ικανότητα σου να αγωνίζεσαι.

Έρχεσαι αντιμέτωπος με προκλήσεις που δεν προγραμμάτισες, δεν έχεις προηγούμενη εμπειρία.. Αλλάζουν οι ανάγκες σου, αλλάζουν οι επιθυμίες σου, αλλάζουν οι συνθήκες ζωής σου. Είναι μια διαδικασία που κρατάει συνεχώς. Είσαι άνθρωπος που εξελίσσεται και κάθε φορά αντιμετωπίζεις άλλα πράγματα. Δεν υπάρχουν βασικές οδηγίες χρήσης.

 Άκουεις πολύ συχνά  την φράση “όταν έχεις θέληση όλα μπορείς να τα καταφέρεις… όλα γίνονται.” Ξεχνάς όμως ότι όλοι έχουμε τους περιορισμούς μας, προσωπικούς, οικονομικούς και κοινωνικούς περιορισμούς. Αυτό σημαίνει ότι στη ζωή σου θα έλθουν καταστάσεις που δεν θα μπορείς να ελέγξεις. Μην γίνεσαι σκληρός και αυστηρός με τον εαυτό σου. Σκέψου ότι κάποιοι άνθρωποι γνωρίζουν μόνο τις καταστάσεις της ζωής τους που τους κάνουν να νιώθουν οικειότητα και ασφάλεια. Δεν είμαστε όλοι οι ίδιοι, δεν έχουμε ζήσει όλοι τις ίδιες καταστάσεις , δεν ξεκινούμε όλοι από το ίδιο σημείο δεν έχουμε όλοι τα ίδια εφόδια.

Η συμπόνια σου λείπει. Νιώθεις ότι είναι απαράδεκτο να νιώθεις τα δύσκολα συναισθήματα που σε κατακλύζουν και κρίνεις συνεχώς τον εαυτό σου. Η συμπόνια προς τον εαυτό σου θα σε βοηθήσει να αντιμετωπίσεις τις δυσκολίες της ζωής, θα σε βοηθήσει να τις βιώσεις και να τις  κατανοήσεις με μια διάθεση μη επικριτική. Θα σου ενισχύσει την συναισθηματική σου ανθεκτικότητα σε δύσκολες καταστάσεις. Θα σεβαστείς την αδυναμία σου ότι δεν μπορείς να καταφέρεις πάντα, προσπαθώντας να μην γίνεις ευάλωτος.

Έχεις ποτέ σκεφτεί ότι όλο αυτό το κυνήγι της ευτυχίας, σου προκαλεί θλίψη και πίεση; Όλο αυτό σου έχει γίνει έμμονη ιδέα ξεχνώντας την ανθρώπινη φύση σου που τα έχει όλα; Έχει θλίψη, χαρά, νεύρα, έχει  μέρες που τα καταφέρνεις μια χαρά, έχει  μέρες που νιώθεις ότι τα έχεις κάνει χάλια.

Τις μέρες που δυσκολεύεσαι έχεις το δικαίωμα να γκρινιάζεις για όση ώρα θέλεις, να δώσεις χώρο να ξεσπάσεις ….σαν τα παιδιά που επιτρέπουν στο συναίσθημα τους να έχει ροή πριν αρχίσουμε εμείς ενήλικες να τους βάζουμε συναισθηματικούς περιορισμούς. Δώσε το δικαίωμα στον εαυτό σου να νιώσεις θλίψη, να είσαι τρωτός να είσαι ευάλωτος , χωρίς εγγυήσεις. Αυτό είναι ζωή, αυτό είναι εξέλιξη.

Μαρία Λεωνίδου, Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Θεραπεύτρια.

Η ζώνη ασφαλείας σου…

Υπάρχουν  ζητήματα στην ζωή σου που δεν μπορείς να αποδεχθείς και να συμφιλιωθείς και ίσως πολλά από αυτά μπορεί να είναι και ακραία. Μπορείς να αποδεχθείς την ύπαρξη τους αλλά δεν σημαίνει ότι θα συναινέσεις και μαζί τους. Σκέφτεσαι ότι δεν έχεις ευθύνη για αυτά, δεν θα γίνεις ούτε θύμα, ούτε θύτης αλλά ούτε και σωτήρας. Ζεις με μία άρνηση μέσα σου,  ίσως καλείσαι μάλιστα να αφήσεις συνήθειες που σε βολεύαν… τέλος σου δημιουργείται θυμός και  ένταση.

Ο μηχανισμός αυτοάμυνας σου , οι αναμνήσεις σου, οι σκέψεις σου, τα συναισθήματα σου που αλληλοεπιδρούν  μέσα σου προβάλλονται στους ανθρώπους γύρω σου…. έτσι και αλλιώς αυτοί φταίνε… Συγκρούεσαι μέσα σου και δεν ξέρεις τι θα κάνεις.  Προβάλεις στους άλλους τις ευθύνες της δικής σου ζωής. Οι συγκρούσεις , τα τραύματα και τα ψυχικά ρήγματα είναι εσωτερικά. Δεν τα θες άλλα  θες να τα συμφιλιώσεις. Χωρίς όμως συναισθηματική φόρτωση. Πρόκειται για μια απόφαση μια επιλογή να απελευθερώσεις τον εαυτό σου από τα βάρη του παρελθόντος. Από το ποιος ήθελαν οι άλλοι να είσαι και ποιος πραγματικά είσαι. Μένεις όμως εκεί και ταλαιπώρησαι γιατί φοβάσαι μήπως χάσεις και αυτά που ήδη έχεις. Στο κάτω κάτω τα κατάφερες μια χαρά μέχρι σήμερα.

Συνειδητοποιείς ότι η ζωή σου δεν είναι αυτή που θέλεις , ότι η σχέση σου δεν σε ικανοποιεί πλέον, ότι γενικά δεν είσαι καλά. Τί θα κάνεις; Θα καπνίσεις; θα πιείς αλκοόλ; Ή θα απομονωθείς από όλους και όλα; Tην ευαλωτότητα σου την θεωρείς ως μειονέκτημα. Σ’ έχουν μάθει ότι όσο πιο ευάλωτος είναι κάποιος και τολμά να δείξει τα ευαίσθητα κομμάτια του εαυτού του τόσο πιο πολύ εστιάζεται στα αρνητικά. Μάθε λοιπόν ότι όσο πιο ικανός είναι κάποιος να προσφέρει την ζωή του για κάποιον που αγαπάει τόσο πιο πολύ μπορεί να αγαπήσει.

Αν αναλάβεις την ευθύνη του εαυτού σου, τις συγκρούσεις , τα τραύματα σου  τα συναισθήματα σου, τις σκέψεις θα μπορείς να λειτουργείς όχι σαν μηχανή αλλά με αγάπη και γνώση σαν άνθρωπος…από εσένα… στον άλλο.. και από τον άλλο στο σύνολο και ότι άλλο υπάρχει γύρω σου. Είσαι έτοιμος να πάρεις αυτή την απόφαση ή επιμένεις να ζεις στην ζώνη ασφαλείας σου;

Μαρία Λεωνίδου, Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Θεραπεύτρια.

Βαριές και ασήκωτες οι ενοχές…

Δύσκολες, βαριές και ασήκωτες οι ενοχές. Να μπορούσες να τις πετάξεις να μην τις κουβαλάς. Νιώθεις ότι φταις για κάτι που για κάποιο λόγο δεν μπορείς να εξηγήσεις. Φταις για τον τρόπο που νιώθουν οι άλλοι, φταις για τον τρόπο που συμπεριφέρονται οι άλλοι, φταις για αυτά που συμβαίνουν στους άλλους…εσύ ευθύνεσαι για όλα.

Οι γονείς σου ήταν το ίδιο αγχώδεις. Μεγάλωσες με πολλά πρέπει, με πολλές απαγορεύσεις χωρίς να καταλαβαίνεις που πραγματικά ήταν ο κίνδυνος. Δεν μπορούσες να τα ερμηνεύσεις, δεν υπήρχε λογική στην απόρριψη, στην ψυχρότητα και καμιά φορά την εχθρότητα των γονιών σου. Έπρεπε λοιπόν να γίνεις το καλό και τέλειο παιδί για να νιώσεις ασφαλής. Σκεφτόσουν…αν είμαι καλό και υπάκουο παιδί, θα είμαι ασφαλής, θα με δέχονται, θα με αγαπάνε…άρα δεν θα τους απογοητεύω συχνά, δεν θα απογοητεύομαι ούτε εγώ …αρά θα είμαι αρκετά καλός. Το γενίκευσες και άρχισε η καταναγκαστική σου προσπάθεια να γίνεις τέλειος και υπάκουος. Έτσι λοιπόν χτίστηκαν οι ενοχές σου που κουβαλάς σήμερα και στην ενήλικη σου ζωή με ένα τρόπο παράλογο. Νιώθεις ότι φταις και για τα μικρά και για τα μεγάλα, φταις βασικά για τα πάντα. Αναγκαστικά έπρεπε να βάλεις εσωτερικούς κανόνες για να έχεις συνοχή με τους ανθρώπους γύρω σου. Κανείς όμως δεν σου έχει πει ότι όλο αυτό δεν έχει να κάνει με την δική σου συμπεριφορά.

Σήμερα ως ενήλικας οι ενοχές κατακλύζουν την ζωή σου, διακατέχεσαι από ένα αίσθημα ανεπάρκειας. Ότι κάνεις δεν είναι αρκετό… αναλαμβάνεις την ευθύνη της ζωής των άλλων, προσπαθείς πολύ να μην στεναχωρήσεις τους άλλους. Οι ενοχές σου δηλαδή, ορίζουν την ζωή και τις σχέσεις σου. Δυσκολεύεσαι πάρα πολύ να πεις όχι, δυσκολεύεσαι να πεις τι σου αρέσει και τι όχι, τι θέλεις και τι δεν θέλεις. Όλη σου η ζωή ένας άνισος αγώνας να είσαι ευτυχισμένος, συνεπής καλός και να μην προκαλείς στους άλλους δυσάρεστα συναισθήματα. Στέκεσαι στο πως να είσαι τέλειος για να μην στεναχωρήσεις τους άλλους, για να τους αποδέχονται οι άλλοι να τους αγαπούν και να νιώθουν ασφάλεια μαζί τους.

Νιώθεις αγωνία αφού πρέπει να διασφαλίσεις ότι θα είσαι πάρα πολύ καλός, άρα θα πονέσεις λιγότερο άρα θα ανακουφιστείς από τις ενοχές σου. Η ανακούφιση όμως που περιμένεις δεν έρχεται ποτέ. Νιώθεις μια απέραντη θλίψη, νιώθεις κενό, ότι δεν ικανοποιήσαι μέσα σου, κουβαλώντας το βάρος ότι, ότι και να κάνεις δεν είναι αρκετό.

Σήμερα καταλαβαίνεις ότι κάτι έχει ξεφύγει και ζητάς βοήθεια. Καταλαβαίνεις πλέον ότι η ζωή σου ορίστηκε περισσότερο από τις ενοχές παρά από την επιλογή  και την ευθύνη ότι τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν. Ευθύνη  με την έννοια ότι έχεις την δύναμη, και την επιλογή, ότι δεν είσαι υποχρεωμένος να ικανοποιάς τις προσδοκίες των άλλων , δεν είναι αυτή η δουλειά σου, αλλά η δουλεία σου είναι να εισαι δίπλα στον άλλο με τον τρόπο που μπορείς να είσαι.

Αυτό μπορεί να γίνει εφικτό με συστηματική εκπαίδευση. Θα πρέπει πρώτα να αποενοχοποιηθείς, να αντιληφθείς αυτές τις παράλογες ενοχές, και να σκεφτείς…. το θέλεις αυτό, αν δεν ένιωθες ενοχές θα το έκανες ή θα έκανες κάτι διαφορετικό;.

Η ευθύνη και η επιλογή δική σου…

Μαρία Λεωνίδου, Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Θεραπεύτρια.

Τελικά δεν είναι πάντα ο άλλος…

Το να μην είσαι ο παντογνώστης και να κατανοήσεις ότι δεν έχεις όλες τις λύσεις είναι από μόνο του  πολύ ανακουφιστικό.

Εσύ γυναίκα που νιώθεις πιεσμένη και αγχωμένη σε μία προσπάθεια να ρυθμίσεις ζητήματα που αφορούν την εργασία σου, το σπίτι, το φαγητό, τα ψώνια, την φροντίδα των παιδιών σου, τις συγκρούσεις που ο έφηβος έχει  ανάγκη να δημιουργεί.

Συγκρούσεις  με καθημερινές αφορμές οι οποίες δημιουργούν ευκαιρίες για «ψυχοσωματική εκτόνωση» των εφήβων,  των μικρότερων παιδιών αλλά και  των ενηλίκων που πολύ συχνά  δημιουργείται μια πολύ μεγάλη ένταση. Ένταση  λεκτική και πολλές φορές  πιο βίαιη, όπως να σπρώξεις, να κτυπήσεις την πόρτα, να σπάσεις κάτι . Και μετά η κλιμάκωση της έντασης , η εκτόνωση που με κάποιο τρόπο  σε λίγο κοπάζει, εξάλλου…  πόσο θα διαρκέσει αυτή η ένταση;  Έπειτα έρχεται η θλίψη, οι ενοχές κυρίως σε’ σένα που είσαι μαμά  περισσότερο από την πλευρά ενηλίκων… οι έφηβοί συχνά λένε τελείωσε   «φτιάξε μου κάτι να φάω…»

 Για σένα γυναίκα και  μητέρα όμως είναι μεγάλο πλήγμα να νιώθεις ότι μπορεί να χάνεις τόσο πολύ τον έλεγχο, είσαι τόσο κακιά τόσο βίαιη τόσο απαράδεκτη. Μπαίνεις  στο φαύλο κύκλο των  ενοχών της πίεσης, του άγχους και ντροπής που νιώθεις έτσι.

Γνώριζε όμως ότι είναι πολύ ανακουφιστικό όταν κατανοήσεις ότι δεν υπάρχουν πράγματα που πρέπει να πεις, πως πρέπει να μην πεις, πως να μιλήσεις, πως να μην μιλήσεις, τι δεν πρέπει να κάνεις.  Το μόνο που έχεις να κάνεις  είναι να διαχειριστείς και να ρυθμίσεις το δικό σου συναίσθημα, να ορίσεις διαφορετικές προτεραιότητες στην ζωή σου. Αυτό φαίνεται απλό  είναι όμως  σημαντικό και όταν το διαπιστώσεις θα νιώσεις πολύ μεγάλη ανακούφιση ότι τελικά δεν είναι πάντα ο άλλος …

Μαρία Λεωνίδου, Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Θεραπεύτρια.

Διεθνής μέρα οικογένειας

Βάση της θεωρίας των συστημάτων η οικογένεια είναι ένα σύμπλεγμα αλληλοεπηρεαζόμενων και αλληλοεξαρτώμενων μεταξύ τους στοιχείων. Οποιαδήποτε αλλαγή σε κάποιο στοιχείο στο σύστημα της οικογένειας επιφέρει αλλαγές σε όλο το σύστημα.

Ως το βασικό ανθρώπινο κοινωνικό σύστημα , η οικογένεια, δεν είναι απλά μια ομάδα ανθρώπων που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Η οικογένεια έχει την δική της δομή, τους δικούς της κανόνες όπου η κατανόηση της συμπεριφοράς ενός μέλους της οικογένειας  θα μπορούσε να χαρακτηριστεί άσκοπη ακόμα και αδύνατη αν θέλαμε να την κατανοήσουμε ανεξάρτητα από την συμπεριφορά των άλλων μελών.

Στην συστημική προσέγγιση ο θεραπευόμενος αντιμετωπίζεται ως μέλος του συστήματος της οικογένειας όπου συνεχώς αλληλοεπιδρά με τα υπόλοιπα της μέλη.

Όλες οι οικογένειες αντιμετωπίζουν δυσκολίες και προκλήσεις από καιρό σε καιρό. Ζητήματα όπως η σωματική ή ψυχική ασθένεια, το διαζύγιο και η απώλεια ενός προσώπου επιφέρουν σημαντικές αλλαγές στη ζωή μιας οικογένειας και λειτουργούν επιβαρυντικά στις σχέσεις των μελών της.

Η ψυχοθεραπεία οικογένειας αποσκοπεί στην καλύτερη λειτουργία της οικογένειας, την αποφόρτιση των εντάσεων, την αντιμετώπιση κρίσεων και τη βέλτιστη επικοινωνία των μελών της.

Μαρία Λεωνίδου, Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Θεραπεύτρια.

Το ζευγάρι ως σύστημα.

Τα περισσότερα ζευγάρια  έρχονται στην θεραπεία συνήθως διότι δεν έχουν την σχέση που θα ήθελαν να έχουν όταν πρωτοπαντρεύτηκαν. Οι θετικές σκέψεις που έκαναν στην αρχή της σχέσης τους, η ελπίδα ότι η ζωή θα είναι καλύτερη με τον σύντροφο τους εξανεμίζονται και στην θέση τους έρχονται σκέψεις που αφορούν κατηγορίες και παράπονα. Συνήθως επιμένουν στην αλλαγή του συντρόφου τους χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι το πρόβλημα είναι ότι αντιλαμβάνονται τις απογοητεύσεις του γάμου τους μόνο προσωπικά. Έρχονται λοιπόν στην θεραπεία με την ελπίδα για αλλαγή.

Ο επαναπροσανατολισμός  του γάμου ως σύστημα εισάγει την ιδέα ότι αντί οι σύντροφοι να προσπαθούν να αλλάξουν ο ένας τον άλλο, θα χρειαστεί να δουλέψουν από κοινού για να αλλάξουν το σύστημα του γάμου που κυριαρχεί και στους δύο. Έτσι οι σύντροφοι μετακινούνται από την αφήγηση των δυσκολιών που συναντούν στην σχέση τους όπου ο ένας κατηγορεί τον άλλο  και αρχίζουν να ανακατασκευάζουν το σύστημα της σχέσης τους φεύγοντας από την διαμάχη του ποιος φταίει και ποιος έχει άδικο. Δίνεται έμφαση στην οικοδόμηση του συστήματος που θέλουν να ζήσουν.

Επιχειρείται επίσης μια κατανόηση της ευρύτερης εικόνας, της γενεαλογικής αιτιολογίας των ρόλων στην σχέση και στην οικογένεια που γεννήθηκαν. Οι αιτίες αποδίδονται, όχι από τους ανθρώπους, αλλά από τους κανόνες που διέπουν την ιεραρχία του συστήματος. Ως αποτέλεσμα διακόπτεται η τάση του ζευγαριού να αναπαράγει αρνητικές αλληλεπιδράσεις και οι σύντροφοι μπορούν να δουλέψουν για την σχέση τους σε ένα πιο θετικό κλίμα.

Μαρία Λεωνίδου, Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Θεραπεύτρια.

Ο θρήνος δεν είναι ατομική υπόθεση.

Σίγουρα ο θάνατος είναι ένα φαινόμενο το οποίο κατά κανόνα συνοδεύεται από πόνο. Η διεργασία του πένθους προϋποθέτει διαχείριση του πόνου ως αποτέλεσμα της απώλειας του αγαπημένου προσώπου στην ζωή μας, προϋποθέτει την προσπάθεια που καλούμαστε να κάνουμε για να ξαναφτιάξουμε νόημα στην ζωή μας που κλονίστηκε, και τέλος προϋποθέτει να επανεξετάσουμε τις προτεραιότητες μας και τους στόχου μας ως προς την ζωή.

Η διεργασία αυτή παίρνει χώρο μέσα σε πολύπλοκες και αλληλεξαρτώμενες αλληλεπιδράσεις με τα σημαντικά πρόσωπα που βρίσκονται στην οικογένεια μας αλλά και στην κοινότητα την οποία ζούμε. Μαθαίνουμε σιγά σιγά να προσαρμοζόμαστε στον νέο κόσμο που έχει αλλάξει λόγω της απώλειας του αγαπημένου μας προσώπου, φροντίζοντας όμως ταυτόχρονα να μην χάσουμε την αγάπη μας για τον άνθρωπο που χάσαμε αλλά και την αγάπη για την ζωή.

Ο θάνατος βιώνεται σήμερα με σιωπή και έχει εξορισθεί από το βίωμα της κοινής συλλογικής ζωής μία πρακτική που συνέβαινε σε παλαιότερες παραδοσιακές κοινότητες όπου είχε ως αποτέλεσμα την μεγαλύτερη εξοικείωση των ανθρώπων με την έννοια του θανάτου. Σε μερικές κοινότητες αποτελεί θέμα ταμπού, αφού αναστατώνει και τρομάζει τα μέλη της. Προσπαθούμε να μην το σκεφτόμαστε, νομίζοντας ότι αυτό είναι ένα θέμα που δεν μας αφορά. Οι άνθρωποι που πενθούν μεταφέρουν την αίσθηση ότι  οι άλλοι τους απομονώνουν και τους αποκλείουν ενώ αυτό που συμβαίνει είναι ότι οι γύρω τους δυσκολεύονται να τους στηρίξουν συναισθηματικά και αποφεύγουν να τους ακούσουν. Συνήθως γενικεύουν την στήριξη τους, τυποποιούν τα λόγια τους προσπαθώντας να κλείσουν την συζήτηση, κλείνοντας όμως και τον χώρο για επεξεργασία του πόνου αλλά και του διαλόγου με τον άνθρωπο που πενθεί.

Το οικείο περιβάλλον αναστατώνεται και νιώθει αμήχανο να διαχειριστεί  το πόνο του ανθρώπου που πενθεί. Σιωπά λοιπόν με την δικαιολογία ότι συζητώντας  δυσάρεστα και επώδυνα συναισθήματα είναι άσκοπο και κοινωνικά μη αποδεκτό. Έτσι λοιπόν αυτός που πενθεί αποθαρρύνεται από τον να συζητά δυσάρεστα συναισθήματα και σκέψεις  γύρω από την απώλεια, κλείνοντας μέσα του συναισθήματα αλλά και τις δυνατότητες   να επεξεργαστεί  τον θρήνο και τον πόνο του.

Ο πόνος όμως του θανάτου και της απώλειας ζητά μία διέξοδο για να εκφραστεί, να επικοινωνήσει, να μιληθεί για να μπορέσει ο άνθρωπος που πενθεί να επαναδιαπραγματευθεί την ζωή του μετά την εμπειρία της απώλειας. Ο θρήνος δεν είναι μια ατομική υπόθεση αλλά μια εμπειρία η οποία μοιράζεται κοινωνικά καθώς οι σημαντικοί άλλοι γύρω μας γίνονται συνοδοιπόροι στο πένθος μας και μπορούν να δυσχεράνουν ή να διευκολύνουν την προσαρμογή μας στην απώλεια.

Η δυνατότητα να μοιραζόμαστε τα συναισθήματα αλλά και τις ιστορίες που αφορούν το πένθος και την απώλεια μας με τους άλλους, λειτουργεί θεραπευτικά αφού μας βοηθά να χτίζουμε σταδιακά μία νέα διαφορετική ιστορία ως αποτέλεσμα του νοήματος που έχουμε δώσει στην απώλεια που έχουμε βιώσει. Μας βοηθά επίσης να ενσωματώσουμε αυτή την ιστορία στην καθημερινότητα μας επανακτώντας σιγά σιγά την αίσθηση σκοπού στην ζωή μας.

Μαρία Λεωνίδου, Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Θεραπεύτρια.

Μια εικονική πραγματικότητα.

Τα τελευταία χρόνια βρισκόμαστε , όλο και πιο συχνά, αντιμέτωποι με νεαρούς ενήλικες που κλείνονται στο σπίτι ή στο δωμάτιο τους, περνούν την ημέρα τους μπροστά από ένα υπολογιστή, αναλώνοντας σχεδόν όλη την καθημερινότητα τους, ζώντας μια εικονική πραγματικότητα.

Για πολλούς νέους οι κοινωνικοί δεσμοί αρχίζουν να χαλαρώνουν ή είναι ανύπαρκτοι , οι τρόποι που σχετίζονται ή που έχουν δημιουργήσει είναι διαφορετικοί και, ορισμένες φορές,  είναι αντίθετοι με  εκείνους που πραγματοποιήθηκαν από εμάς τους σημερινούς ενήλικες όταν ήμασταν  νέοι. Ως ενήλικες αυτές οι συμπεριφορές, μας φαίνονται προβληματικές, και νιώθουμε σαν να αναπληρώνουν κάτι που δεν έχουν. Δεν κατανοούμε  αυτές τις συμπεριφορές  αφού δεν μας είναι οικείες. Ως αποτέλεσμα δυσκολευόμαστε να αναγνωρίσουμε τις νέες δυνατότητας που δημιουργούνται.

Οι νέες συμπεριφορές που αναπτύσσονται μέσα σε αυτόν τον εικονικό κόσμο όπως τον κόσμο του ίντερνετ, των βιντεοπαιχνιδιών,  το facebook , IG κτλ. και η διάκριση ανάμεσα στον πραγματικό και τον εικονικό κόσμο που έχει δημιουργηθεί  από τους νέους μπορεί να κατανοηθεί με διαφορετικές οπτικές. Από την μία έχουμε τον εικονικό κόσμο με τα στοιχεία του «κλεισίματος» όπως περιέγραψα πιο πάνω, και από την άλλη  την οπτική των νέων δυνατοτήτων που αυτός ο κόσμος δημιουργεί. Αυτές οι διαφορετικές οπτικές πυροδοτούν πολύ συχνά κλιμακωτή σύγκρουση στις οικογενειακές σχέσεις που πολλές φορές μπορεί να καταλήξει σε βία. Σε βία που εκκολάπτεται στο εσωτερικό της οικογένειας, την απομονώνει από τον έξω κόσμο και δημιουργεί στεναχώρια, εντάσεις και ψυχική δυσφορία.

Οι συμπεριφορές των νέων σήμερα να σερφάρουν στο διαδίκτυο 24/7, να κοινωνικοποιούνται μόνο μέσα από αυτό, να αναλώνουν όλη την καθημερινότητα τους μέσα στο δωμάτιο τους, να έχουν εκατοντάδες φίλους στα ΜΚΔ και ταυτόχρονα  να νιώθουν απέραντη μοναξιά, θα μπορούσε πριν μερικά χρόνια να «καπελωθεί» με κατάθλιψη, ανορεξία ή οτιδήποτε άλλου είδους ψυχικής παθολογίας. Σήμερα μιλούμε για ένα πρόβλημα σχέσεων που εκφράζεται με  απομόνωση και απόσυρση σε μια εικονική διάσταση, όπου κυριαρχεί η βαθιά εξάρτηση και η προβληματική χρήση ενός μέσου επικοινωνίας.

Ποιες όμως είναι οι αλλαγές μέσα στο χρόνο; Αναρωτιέμαι κατά πόσο αυτές οι συμπεριφορές πρέπει να αποδοθούν σε κοινωνικές αλλαγές,  ειδικά αυτές που αναπτύχθηκαν από τη χρήση των νέων τεχνολογιών, ή αν θα πρέπει να αποδοθούν στις μεταβολές που παρουσιάζονται στις σχέσεις στο εσωτερικό της οικογένειας. Μήπως η δυσφορία που αναπτύσσεται στο οικογενειακό και κοινωνικό πλαίσιο, η αλληλεξάρτηση ανάμεσα στους γονείς και τα παιδιά, η πίεση που εξασκείται σε αυτά για άριστες σπουδές και επαγγελματική αποκατάσταση,  βιώνεται στην οικογένεια ως βαριά αποτυχία αν δεν επιτευχθεί; Μήπως οι γονείς καλούνται να κατανοήσουν συμπεριφορές που σχετίζονται με την υπερβολική απασχόληση στο διαδίκτυο και το κλείσιμο στο δωμάτιο και νιώθουν ανεπαρκείς να τις διαχειριστούν αφού στην δική τους εφηβεία δεν είχαν τέτοιες αντιπαραθέσεις και προκλήσεις;

Έχω την εντύπωση ότι το κλείσιμο μέσα στο δωμάτιο, η εικοσιτετράωρη ενασχόληση με το διαδίκτυο και τα ΜΚΔ είναι  κοινωνικά φαινόμενα που σιγά σιγά θα πρέπει να αρχίσουμε να αντιμετωπίζουμε. Οι σχέσεις μεταβάλλονται, τα μέσα επικοινωνίας αλλάζουν, ο τρόπος που εκφράζεται η δυσφορία ανάμεσα στους γονείς και τα παιδιά αλλά και το πλαίσιο της οικογένειας θα πρέπει να οδηγούν στην κατανόηση των εφήβων και του συστήματος της οικογένειας.

Μαρία Λεωνίδου, Ψυχοθεραπεύτρια-Οικογενειακή Θεραπεύτρια.

.

.